Hüseyin Mertol: Şehirleştik Ama Şehirlileştik mi?

Şehirleşme, bir ülkenin nüfusunun belirli bir ölçekte şehir merkezlerinde yaşama oranındaki artıştır

Türkiye - 15-03-2015 17:40

Şehirleşme, bir ülkenin nüfusunun belirli bir ölçekte şehir merkezlerinde yaşama oranındaki artıştır. Şehirlileşme, şehirli olmaktır. Kişinin geride bıraktığı kırsal kesimin yasam tarzını bırakıp, geldiği kentin yasam tarzını benimsemesidir. Bu amaç doğrultusunda Samsun ili Merkez ilkadım ilçesinde yasayan insanların Samsunluluk bilincini ve şehir bilincini ölçmek amacıyla bu çalışmaya başladık. Çalışmamızda temel amacımız şehirde yasayan insanların ne kadar şehir kültürüne uyum sağladığı ve ne kadar yasadıkları şehirle bütünleştiklerini ön plana çıkarmaktır. Bunun için geliştirmiş olduğumuz anket sonuçlarını değerlendirerek Samsun ili İlkadım ölçeğinde şehirlilik haritasını çıkardık.  Çalışmamızda 300 kişiye anket uygulayarak Samsun ilinde ve şehirlilik kültürüne uyumlarını ölçmeye çalıştık. Aldığımız sonuçları Samsun ili İllkadım ilçesi haritasında göstererek şehirlilik oranlarını belirledik. Anahtar Kelimler: Samsun, Şehirleşme, Şehirlileşme Şehirleşme, bir ülkenin nüfusunun belirli bir ölçekte şehir merkezlerinde yasama oranındaki artısı dile getirir. Her ne kadar şehirler sosyal, siyasal ve iktisadi olarak daima önemli olmuşlarsa da, XIX. yüzyılda sanayileşmiş batılı toplumların şehirleşmesi çok hızlı ve kısa bir zaman zarfında olmuştur. Örneğin 1800 yılında İngiltere’de nüfusun yüzde 24′ü şehirliyken 1900 yılında bu oran yüzde 77′ye yükselmiştir. Tümertekin’e göre şehirleşme “bir memleket ya da bölgede belli bir süre içinde genel nüfusun herhangi bir kritere göre şehir kabul edilmiş yerleşmelerde yasayan oranının yükselmesidir”(1973: 23). Keleş ise şehirleşmeyi “sanayileşme ve ekonomik gelişmeye paralel olarak şehir sayısının artması ve bugünkü kentlerin büyümesi sonucunu ortaya çıkaran, toplum yapısında artan oranda örgütleşme, iş bölümü ve uzmanlaşma yaratan, insan davranışları ve ilişkilerinde şehirlere özgü değişikliklere yol açan bir nüfus birikimi süreci” olarak ifade etmiştir(1976: 34). Emiroğlu “nüfusun şehirsel özellik taşıyan yerleşim merkezlerinde yoğunlaşması ile oluşan demografik olayı “ olarak şehirleşmeyi tanımlamıştır(1981: 22). Şehirleşme ile sosyal ve kültürel gelişme, ekonomik kalkınma ve özellikle sanayileşme arasında bir ilişki olduğu görülmektedir. Hızlı kalkınmanın gerektirdiği yatırımlar, şehirlerde veya şehirlere yakın kırsal alanlarda yapılmaktadır. Böylece kalkınmanın yolunun şehirlerden başladığı şehirleşmenin, hem yaratıcı hem de hızlandırıcı bir etkeni olduğu bilinmektedir(Keles, 1983: 23).  Demografik açıdan şehirleşme; özellikle köyden şehre göçle beslenen nüfus yoğunluğunun fazlalığı olarak ifade edilirken, ekonomik açıdan şehirleşme; işgücünün tarım sektöründen sanayi ve hizmetler sektörüne aktarılmasıdır. Bir yasam tarzı olan şehirleşme olgusu, şehirli davranış ve yasayış biçimlerini benimseme ve uygulamayı ifade eden şehirlileşme ile karıştırılmamalıdır. Şehirde yasamaya başlayan herkes şehirlileşmiş olarak kabul edilemez. Daha önce kırsal alanda yaşayan vatandaşların şehirleşmesi ile toplumun ekonomik, sosyal ve siyasal yapısında önemli değişmeler meydana gelmektedir. Bireylerin etkileşim kalıplarında meydana gelen değişmeler yeni oluşum ve davranış kalıplarını da beraberinde getirir. Köylerdeki cemaat tipi davranış biçimleri, şehirlerde cemiyet tipi davranış biçimleri dönüşerek yeni kurumlar, yapılar ve mekanizmalar meydana getirmektedir. Daha öncede belirttiğimiz gibi Şehirleşme, bir ülkenin nüfusunun belirli bir ölçekte şehir merkezlerinde yaşama oranındaki artıştır. Şehirlileşme, şehirli olmaktır. Kişinin geride bıraktığı kırsal kesimin yasam tarzını bırakıp, geldiği kentin yasam tarzını benimsemesidir. Bu amaç doğrultusunda Samsun ili Merkez İlkadım ilçesinde yasayan insanların Samsunluluk bilincini ve şehir bilincini ölçmek amacıyla bu çalışmaya başladık.  Çalışmamızda temel amacımız şehirde yasayan insanların ne kadar şehir kültürüne uyum sağladığı ve ne kadar yasadıkları şehirle bütünleştiklerini ön plana çıkarmaktır. Bunun için geliştirmiş olduğumuz anket sonuçlarını değerlendirerek Samsun ili İlkadım ölçeğinde şehirlilik haritasını çıkardık Şehirlilik olgusunun araştırılması için anketler oluşturulmuş bu anketler değerlendirilerek grafiklerle sunulmuştur. Büyük Şehir Belediyesi’nden İlkadım ilçesinin haritası alınarak İlkadım ilçesindeki mahallelerden nüfus oranına göre örneklem alınmıştır. Alınan bu örneklemler ve anketler değerlendirilerek Samsun ilkadım ilçesinin Şehirlilik haritası çıkarılmaya çalışılmıştır.  1-Toplamda 300 kişiye anket uyguladık. 2–150 erkek/150 kadına anket uyguladık 3-Mezuniyet oranlarının birbirine yakın olmasına dikkat ettik. 4-Ankete aynı evden kişiler katılmayacak şekilde uyguladık. 5-Mümkün olduğunda mahallelerin aynı sokaklarından kişileri ankete dâhil ettik. 6- Anketi yanıtlayan kişi o sırada belirtilen mahallede ikamet ediyor olmasına dikkat ettik.  Anket Sorularına verilen bazı cevapların grafikler halinde sunumu Katılımcıların genel olarak bakıldığında sinemaya hiç gitmeyenlerin oldukça fazla olduğu dikkat çekmektedir. Şehir kültürünün temel özelliklerinden biri de sinema opera tiyatro gibi sosyal aktiveleri içinde barındırmasıdır.  Sergiye gitme oranlarına bakıldığında katılımcıların çoğunluğunun sergiye gitmedikleri bulgulanmıştır.    
Günün Diğer Haberleri
haber yazılımı