Kriter mi, bahane mi?
Yaşamımızın her aşaması ne yazık ki kalıplar ve sınıflandırma ile sarılmış durumdadır
Köşe Yazıları - 30-04-2012 11:11
Yaşamımızın her aşaması ne yazık ki kalıplar ve sınıflandırma ile sarılmış durumdadır. Aldığımız ekmekten gittiğimiz okula, okuduğumuz kitaptan konuşma şeklimize kadar bir standart dahilinde yaşamak durumundayız. Hepimizin bu kalıplara göre yaşamak durumunda olması, günümüz koşullarında bir kolaylık ve zorunluluktur. Aksi halde hayatın tamamında, milyonlarca bireyin yönetiminde ve anlaşmasında büyük bir kargaşa doğacaktır.
Fiziksel yapılar yanında ikili ilişkilerde de yüzyıllardır süregelen sosyolojik evrime bağlı bir standartlaşma olmaktadır. Günümüzde toplumlar arası farklılık olmakla birlikte tüm toplumlarda birbirine benzer yapılar gelişmekte, her geçen gün bu farklılıklar ise azalmaya doğru gitmektedir. Modernleşme ve küreselleşme gibi çağımızı ve insanlık mirasını altüst eden yaklaşımlar da bu süreçte daha büyük karmaşalara yol açmaktadır.
Ülkeler ve devletlerin kendilerini yenilemeleri yanında çeşitli kurumlar da kendilerini yenilemekte, gelişen dünyaya ayak uydurma noktasında yeni yapılanmalara gitmektedirler. Bu anlamda kurumları öne çıkaracak ve verimliliğini artıracak olan kadroların oluşturulmasında çeşitli kriterler geliştirilmekte, kriterlere uyan bireylerin kariyer yapması yönünde önü açılmaktadır. Ancak zaman zaman bu olguda da sapmalar olmakta, her zaman hak edenlerin önü açılmadığı gibi yükselmelerin önü de tıkanabilmektedir. Sorun ise bu noktadan sonra başlamaktadır. Zira kurumsal kimlik kazanmış yapılarda duygusal veya kişisel yaklaşımların yerinin olmaması gerekirken uygulamada bu tip sapmalara sıklıkla rastlanmaktadır. Sistemi oturmuş güçlü kurumlarda bu olay hiç veya minimum düzeyde yaşanırken, kurumsal gelişimini tamamlayamamış ve feodal denilebilecek ilişkilere sahip kurumlarda ise bu durum sıklıkla yaşanmaktadır. Doğal olarak da bu kurumlar bulunduğu noktadan öteye gidememekte, hatta gerilemektedirler.
Çalışma yaşamında, kariyer yapma noktasında görev alan veya alacak kişiler için bir takım koşulların öne sürülmesi doğal olanıdır. Örneğin askerliğini yapmış olmak, ilgili konuda eğitimli ve diploma sahibi olmak, kendini ifade edebilir olmak, bilgisayar kullanımı üst düzeyde olmak, vs. Karar verme anlamında gerisi bu konuda karar verecek olan yetkiliye kalmıştır. Eldeki veya düşüncedeki kriterlerden yola çıkarak kararını verecek ve bir kişinin ya önünü açacaktır yada kapatacaktır. İşte bu noktada duygusallık ve kişisellik devreye girmezse tamamen objektif kriterlere göre karar verilecek ve sonuca ulaşılacaktır. Tersi durumda ise adalet duygusu bir anlık askıya alınacak ve sonuç olumsuz olacaktır. Bu durumda da niçin işe alınmadığına veya üst makama getirilmediğine dair muhataba bir gerekçe öne sürülecektir. İşte bu noktada karar veren kişide ikiyüzlülük devreye girecek ve tüm kriterleri uymasına rağmen kişiye bahaneler üretilecek, işe neden alınmadığı veya üst makama getirilmediği nazik bir şekilde bildirilecektir. Ama adaletsiz her durumda her iki taraf da şunu bilecek ki, olay öne sürülen veya düşünülen kriterlerin tutmaması değil kişiye özgü yapılan bir uygulamadır.
Şimdi sizler de oturun ve düşünün. En son işe alınmadığınız veya terfi ettirilmediğiniz görüşmede size söylenenler kurumsal “kriterler” mi yoksa karşınızdakinin ürettiği “bahaneler” mi. Bu arada şunu da unutmadan belirtmek gerekir ki, size karşı kriter olarak sürülen şeylerin “kriter” mi yoksa “bahane” mi olduğunu anlamanız için yapmanız gereken tek şey var. Sizin işe alınmanıza veya terfi etmenize engel olarak öne sürülen kriterler, sizden öncekilerin ve sonrakilerin işe alınmasında dikkate alınmakta mıdır? O zaman işe alınmama veya terfi ettirilmeme gerekçelerinin “kriter mi, bahane mi” olduğunu anlayacaksınız.