Görüşmenin yapıldığı 10 Mart 1972 günlü Meclis tutanaklarına göre, Türkeş’ten başka Osman Bölükbaşı, Necmettin Erbakan, Yüksel Menderes ve eski Diyanet İşleri Başkanı DP Antalya milletvekili İbrahim Elmalı Hoca da katılmayanlar ünlülerdendir.
Katılmayanlar arasında CHP’li Orhan Birgit de vardı.
İsmet İnönü, Bülent Ecevit, Mehmet Ali Aybar ve 27 Mayısçılardan Orhan Kabibay gibi isimler oylamaya katılmışlar ve idamlara karşı çıkarak ret oyu vermişlerdi.
Oylamada sadece 53 ret oyu çıkmış, idamlar 238 oyla onaylanmıştı. Çekimserlerin sayısı 6, katılmayan milletvekillerinin sayısı 124’tür.
Menderes de katılmadı
Oturuma katılmayanların bir kısmı ‘ilgisiz’ olabilir tabii. Fakat Türkeş, Bölükbaşı, Erbakan, Yüksel Menderes gibi politik isimlerin bilinçli olarak katılmadıkları kesindir.
Türkeş sonradan MHP’nin bir Genel İdare Kurulu toplantısında bu “komünistler”in idamına niye katılmadığını anlatmıştı: Gençtiler, şans tanımak lazımdı, ileride eylemden vazgeçebilirlerdi... Daha önemlisi, idamlar aşırı solu caydırmaz, aksine ‘martir’ heyecanı vererek büsbütün tahrik ederdi...
Adnan Menderes’in oğlu Yüksel Menderes’in katılmayışı da çok anlamlıdır. Deniz Gezmiş’i idealize edenler, Adalet Partililerin Meclis’te “üçe üç” yani Menderes ve arkadaşlarına karşı Gezmiş ve arkadaşlarını intikamcılık duygusuyla astırdıklarını yazıyorlar. Meclis tutanaklarında böyle bir şey bulunmadığı gibi, bazı AP’liler tutanağa geçmeyecek yerlerde “üçe üç” demiş olsa bile, Yüksel Menderes’in tavrı şüphesiz asil bir mesajdı.
Peki bu “katılmayanlar” niye katılıp “ret” oyu vermediler?
Sağdaki politikacılar için o konjonktürde bu çok zordu. İdamları savunmak için sağcı Nuri Erogan’ın Meclis konuşmasında niye “kabul” verdikleri anlatılmıştır: Gezmiş’in THKO adıyla kurduğu silahlı sol örgüt demokratik düzeni, milli iradeyi, devleti yıkmak istiyordu...
Mehmet Ali Aybar’ın uzun konuşması idam cezasına karşı bir manifesto değerindedir, bunu da belirtmeliyim.
Artık 21. yüzyıldayız!
Meclis’in onayından sonra Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan 6 Mayıs 1972 Cumartesi sabaha karşı maalesef idam edildiler. İnsani bir facia, siyaseten çok büyük bir hatadır.
Siyaseten diyorum, Yargıtay, Gezmiş ve arkadaşlarının silahlı örgüt kurarak yaptıkları eylemler gerekçesiyle dönemin mevzuat ve içtihatlarına göre idam cezası vermişti ama TBMM bunu onaylamamalı, siyasi bir faciaya imza atmamalıydı.
Genç yaşta asılmaları elbette kamu vicdanını kanatmıştır.
Fakat Che ve Deniz’in resimlerinin yanına bir de kalpaklı Mustafa Kemal resmi koyarak bir kesimde yaratılan efsanenin hiçbir gerçekliği yoktur. Deniz Geçmiş ve arkadaşlarının idamı insani bir facia olarak elbette anılmalı, idam cezalarının kötülüğü gösterilmeli...
Fakat Gezmiş ve arkadaşlarının kırk yıl öncesinin dünyasında kapıldıkları “şehir gerillası” romantizmini yeni nesillere idealize ederek sunmak yanlıştır. 21. yüzyılda yerimizi almanın yolu, “emperyalizm” diye dünyaya kapanmak değildir; aksine dünyaya açılmaktır, piyasa ekonomisidir, ‘burjuva demokrasisi’ dedikleri demokrasiyi geliştirmektir.
Romantizm elbette insani bir duygudur ama anakronizmin, zamanın gerisine yaşamanın anlamı yok.
KABUL EDENLER
ADANA: Cevdet Akçalı, Fazıl Güleç, M. Salahattin Kılıç, Melih Kemal Küçüktepepınar, Ali Cavit Oral, Emir H. Postacı, Kemal Satır, Ahmet Topaloğlu, Turgut Topaloğlu, Alpaslan Türkeş, Hüsamettin Uslu.
ADIYAMAN: M. Zeki Adıyaman, Ali Avni Turanlı.
AFYON KARAHİSAR: Hasan Dinçer, Hamdi Hamamcıoğlu, Ali İhsan Ulubahşi, Kazım Uysal.
AMASYA: Yavuz Acar, Salih Aygün.
ANKARA: Orhan Alp, Oğuz Aygün, Musa Kazım Coşkun, Orhan Eren, İ. Sıtkı Hatipoğlu,. Mustafa Maden, H. Turgut Toker, Aydın Yalçın, Ferhat Nuri Yıldırım, Şerafettin Yıldırım, Mustafa Kemal Yılmaz.
ANTALYA: Hasan Akçalıoğlu, İhsan Ataöv, Süleyman Çiloğlu, Ömer Eken, Rafet Eker, Hasan Ali Gülcan.
ARTVİN: Mustafa Rona.
AYDIN: Nahit Menteşe, İsmet Sezgin, Fikret Turhangil.
BALIKESİR: İbrahim Aytaç, Cihat Bilgehan, M, Şükrü Çavdaroğlu, Kemal Erdem, Ahmet İhsan Kırımlı, M. Nurettin Sandıkçıoğlu, Osman Tarı.
BİLECİK: Şadi Binay.
BİNGÖL: Mehmet Sıddık Aydar, Mehmet Bilgin.
BOLU: Nihat Bayramoğlu, Halil İbrahim Cop, Ahmet Çakmak, M. Şükrü Kıyıkoğlu.
BURDUR: A. Mukadder Çiloğlu, Mehmet Özbey.
BURSA: Cemal Külahlı, Barlas Küntay, Ertuğrul Mat, Kasım Önadım, Mustafa Tayyar, Mehmet Turgut, Ahmet Türkel.
ÇANAKKALE: E. Kemal Bağcıoğlu, Zekiye Gülsen, Mesut Hulki Önür, Refet Sezgin.
ÇANKIRI: Nuretin Ok.
ÇORUM: Yakup Çağlayan, Kemal Demirer, Abdurrahman Güler, İhsan Tombuş, Arslan Topçubaşı.
DENİZLİ: Sami Arslan, Mehmet Emin Durul, Hasan Korkmazcan, Ali Uslu.
DİYARBAKIR: Hasan Değer, Behzat Eğilli, Abdüllatif Ensarioğlu, Necmettin Gönenç, Sabahattin Savcı, Nazif Yıldırım.
EDİRNE: İlhami Ertem.
ELAZIĞ: Samet Güldoğan, Hayrettin Hanağası.
ERZİNCAN: Hüsamettin Atabeyli.
ERZURUM: Sabahattin Aras, Turhan Bilgin, Rasim Cinisli, Rıfkı Danışman, Naci Gacıroğlu, Cevat Önder.
ESKİŞEHİR: Mehmet İsmet Angı, Şevket Asbuzoğlu, Orhan Oğuz, Seyfi Öztürk, M. Şemsettin Sönmez.
GAZİANTEP: Ali İhsan Göğüş, İ. Hüseyin İnceoğlu, Mehmet Kılıç, Erdem Ocak, Mehmet Lütfi Söylemez.
GİRESUN: Mustafa Kemal Çilesiz, Nizamettin Erkmen, Hidayet İpek, Abdullah İzmen, İ. Kayhan Naiboğlu, E. Emin Turgutalp.
GÜMÜŞHANE: Necati Alp, Mustafa Kahraman, Nurettin Özdemir, Ekrem Saatçi.
HATAY: Halil Akgöl, Talat Köseoğlu, Hüsnü Özkan, Ali Yılmaz.
ISPARTA: Ali İhsan Balım, Süleyman Demirel, Yusuf Uysal.
İÇEL: Mazhar Arıkan, Kadir Çetin, Cavit Okyayuz, Turhan Özgüner.
İSTANBUL: İbrahim Abak, İsmail Arar, Sadettin Bilgiç, Ferruh Bozbeyli, İlhan Egemen Darendelioğlu, Tekin Erer, Nuri Eroğan, Orhan Cemal Fersoy, Hasan Güngör, Mustafa Fevzi Güngör, A. Şeref Laç, Osman Özer, Akgün Silivrili, İsmail Hakkı Tekinel, Naime İkbal Tokgöz, A. Turgut Topaloğlu, Hasan Türkay, Mehmet Yardımcı.
İZMİR: Şevket Adalan, Mustafa Akan, Şükrü Akkan, Muzaffer Fazlı Arınç, Burhanettin Asutay, Münir Daldal, Ali Nailli Erdem, İhsan Gürşan, Nihad Kürşad, Akın Özdemir, Orhan Demir Sorguç.
KARS: Latif Aküzüm, İsmail Hakkı Alaca, Mustafa Doğan, Kemal Kaya, Veyis Koçulu, Osman Yeltekin.
KASTAMONU: Orhan Deniz, Sabri Keskin, Mustafa Toçular, Hasan Tosyalı.
KAYSERİ: M. Şevket Doğan, Turhan Feyzioğlu, Hayrettin Nakiboğlu, Vedal Ali Özkan, Enver Turgut, Mehmet Türkmenoğlu.
KIRKLARELİ: Mehmet Atagün, Feyzullah Çarıkçı, Hasan Korkut.
KIRŞEHİR: Cevat Eroğlu, Mustafa Kemal Güneş.
KOCELİ: Cevat Ademoğlu, Vehbi Engiz, Sabri Yahşi.
KONYA: İrfan Baran, Bahri Dağdaş, Mustafa Kubilay İmer, İhsan Kabadayı, Necati Kalaycıoğlu, Etem Kılıçoğlu, Baha Müdderrisoğlu, Tahsin Yılmaz Öztuna, Faruk Sükan, Vefa Tanır.
KÜTAHYA: Ahmet Fuat Azmioğlu, Ali Erbek, Mesut Erez, İlhan Aksoy.
MALATYA: Ahmet Karaaslan, İsmail Hakkı Şengüler.
MANİSA: Ertuğrul Akça, Mustafa Orhan Daut, C. Selçuk Gümüşpala, Hilmi Okçu, Vehbi Sınmaz, Kamil Şahinoğlu, Önal Şakar.
MARAŞ: Atilla İmamoğlu, Veysi Kadıoğlu, M. Zekeriya Kürşad.
MARDİN: Esat Kemal Aybar, Abdülkadir Kermooğlu, Abdülkadir Özmen, Abdürrahim Türk.
MUĞLA: Adnan Akarca, Mualla Akarca, Ahmet Buldanlı, İzzet Oktay.
MUŞ: Nimet Ağaoğlu, Kasım Emre.
NEVŞEHİR: Hüsammettin Başer, Esat Kıratlıoğlu.
NİĞDE: M. Naci Çerezci, H. Avni Kavurmacıoğlu, M. Nuri Domanoğlu, Haydar Özalp.
ORDU: Ata Bodur, Cengiz Ekinci, Hamdi Mağden, Kemal Şensoy.
RİZE: Erol Akçal, Hasan Basri Albayrak, Salih Zeki Köseoğlu.
SAKARYA: Nuri Bayar, Yaşar Bir, Güngör Hun, M. Vedat Önsal.
SAMSUN: Talat Asal, Mustafa Boyar, Doğan Kitaplı, Nafiz Yavuz Kurt, Hüseyin Özalp, Bahattin Uzunoğlu, İsmet Yalçıner.
SİİRT: Zeki Çeliker, Mehmet Nebi Oktay.
SİNOP: Hilmi Biçer.
SİVAS: Enver Akova, Kadir Eroğan, Tevfik Koraltan, Yusuf Ziya Önder.
TEKİRDAĞ: Orhan Öztrak.
TOKAT: Hüseyin Abbas, İsmet Hilmi Balcı, Osman Hacıbaloğlu, Mehmet Kazova, Reşit Önder, Yusuf Ulusol
TRABZON: Ahmet İhsan Birincioğlu, Necati Çakıroğlu, Ekrem Dikmen, Selahattin Güven, Cevat Küçük, Ali Rıza Uzuner.
URFA: Mehmet Aksoy, Necmettin Cevheri, Mehmet Ali Göklü, Bahri Karakeçili.
UŞAK: Orhan Dengiz, M. Fahri Uğrasızoğlu.
VAN: Mehmet Emin Erdinç, Kinyas Kartal, Fuat Türkoğlu, Mehmet Salih Yıldız.
YOZGAT: İsmet Kapısız, Turgut Nizamoğlu, Neşet Tanrıdağ.
ZONGULDAK: Fuat Ak, Ahmet Nihat Akın, Ahmet Güner, S. Tekin Müftüoğlu, Kevni Nedimoğlu.
REDDEDENLER
ADIYAMAN: Kemal Kırıkoğlu, Yusuf Ziya Yılmaz.
ANKARA: Kemal Ataman, İbrahim Cüceloğlu, A. Sakıp Hiçerimez, Osman Soğukpınar, Yusuf Ziya Yağcı.
ARTVİN: Abdullah Naci Budak.
BİTLİS: Kenan Mümtaz Akışık.
BOLU: Kemal Demir.
BURDUR: Nadi Yavuzkan.
BURSA: Nail Atlı.
ÇANKIRI: Nuri Çelik Yazıcıoğlu.
EDİRNE: Cevat Sayın.
ELAZIĞ: Mehmet Aytuğ.
ERZİNCAN: Hasan Çetinkaya.
ERZURUM: Selçuk Erverdi.
İÇEL : Celal Kargılı.
İSTANBUL: Mehmet Ali Aybar, Hüseyin Dolun, Necdet Uğur, Reşit Ülker, Lebit Yurdoğlu.
İZMİR: Şeref Bakşık, M. Hulusi Çakır.
KARS: Kemal Güven.
KAYSERİ: Tufan Doğan Avşargil, Mehmet Yüceler.
KIRKLARELİ: Beyti Arda.
KONYA: Mustafa Üstündağ.
MALATYA: Hakkı Gökçe, İsmet İnönü.
MANİSA: Muammer Ertem, Mustafa Ok.
MARAŞ: Mehmet Özdal.
MUĞLA: Ali Döğerli.
MUŞ: Nermin Neftçi.
NİĞDE: Mevlüt Ocakçıoğlu.
ORDU: Ferda Güley.
SAKARYA: B. Turgut Boztepe, Hayrettin Uysal.
SAMSUN: Yaşar Akal.
SİİRT: Adil Yaşa.
TEKİRDAĞ: Yılmaz Alpaslan.
TUNCELİ: Hüseyin Yenipınar.
UŞAK: Adil Turan.
ZONGULDAK: Bülent Ecevit, Kemal Okyay.
ÇEKİMSERLER
ERZURUM: Gıyasettin Karaca.
SAMSUN: Nihat Kale.
OYA KATILMAYANLAR
ADANA: Ali Rıza Güllüoğlu, Şevket Yılmaz.
AFYON KARAHİSAR: Mehmet Rıza Çerçel, Şevki Güler, Süleyman Mutlu.
AĞRI: Abdülkerim Beyazıt, Nevzat Güngör, Kasım Küfrevi.
AMASYA: Vehbi Meşhur, Kazım Ulusoy.
ANKARA: Hüseyin Balan, Orhan Birgit, Sinan Bosna, Osman Bölükbaşı, Şinasi Özdenoğlu, Emin Paksüt, Suna Tural, Cengizhan Yorulmaz.
ANTALYA: Ömer Buyrukçu.
ARTVİN: Sabit Osman Avcı.
AYDIN: Kemal Ziya Öztürk, Mehmet Çelik, M. Kemal Yılmaz.
BALIKESİR: Salih Zeki Altınbaş, Mehmet Niyazi Gürer, Mevlüt Yılmaz.
BİLECİK: Mehmet Ergül.
BİTLİS: Abidin İnan Gaydalı.
BURSA: Sadrettin Çanga, İbrahim Öktem.
ÇANAKKALE: Mustafa Çalıkoğlu.
ÇANKIRI: Hazım Dağlı, Arif Tosyalıoğlu.
ÇORUM: Cahit Angın, Ali Naki Ulusoy.
DENİZLİ: İlhan Açıkalın, Fuat Avcı, Hüdai Oral.
EDİRNE: Veli Gülkan.
ELAZIĞ: Ali Rıza Septioğlu.
ERZİNCAN: Sadık Perinçek, Naci Yıldırım.
ERZURUM: Fetullah Taşkesenlioğlu.
ESKİŞEHİR: B. Sıtkı Karacaşehir.
GAZİANTEP: Şinasi Çolakoğlu, Muhittin Sayın.
HATAY: Abdullah Cilli, M. Sait Reşa.
ISPARTA: Hüsamettin Akmumcu.
İÇEL: Hilmi Türkmen, Çetin Yılmaz.
İSTANBUL: Eşref Derinçay, İbrahim Elmalı, Bahir Ersoy, Orhan Eyüboğlu, Orhan Kabibay, Rıza Kuas, Sezai Orkunt, Haydar Özdemir, M. Kazım Özeke, İlhami Sancar.
İZMİR: Coşkun Karagözoğlu, Talat Orhon, Şinasi Osma, Kemal Önder, Ali Naki Üner.
KARS: Turgut Artaç.
KASTAMONU: Muzaffer Akdoğanlı, Mehmet Seydibeylioğlu.
KIRŞEHİR: Mustafa Aksoy.
KONYA: Necmettin Erbakan, Sezai Ergun, Sadi Koçaş, Orhan Okay, Özer Ölçmen.
KÜTAHYA: Mehmet Ersoy, Kemal Kacar.
MALATYA: Mustafa Kaftan.
MANİSA: Veli Bakırlı, Süleyman Çağlar.
MARAŞ: M. Nejat Çuhadar, İbrahim Öztürk.
MARDİN: Şevki Altındağ, Seyfi Güneştan.
ORDU: Memduh Ekşi, Ata Topalolu, Orhan Vural.
RİZE: Sami Kumbasar.
SAMSUN: Kamran Evliyaoğlu, İlyas Kılıç.
SİİRT: Selahattin Oran.
SİNOP: Hilmi İşgüzar, Mustafa Kaptan, Tevfik Fikret Övet.
SİVAS: Vahit Bozatlı, Hüseyin Çınar, Ahmet Durakoğlu, Ekrem Kangal, M. Kemal Palaoğlu, Mustafa Timisi.
TEKİRDAĞ: Nedim Karahalil, Mustafa Sabri Sözeri.
TOKAT: İsmail Hakkı Birler.
TRABZON: Mehmet Aslantürk Mehmet Ali Oksal, Ahmet Şener.
TUNCELİ: Kenan Aral.
URFA: Necati Aksoy, Vehbi Melik.
YOZGAT: İsmail Hakkı Akdoğan, Abdullah Baştürk, Celal Ahmet Sungur.
ZONGULDAK: Hüseyin Baytürk, Fevzi Fırat, Cahit Karakaş.
Taha Akyol- (Hürriyet, 7 Mayıs 2012)
