Netanyahu, isteğinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın siyasi tabanı nedeniyle reddedildiğini iddia etti.
Bu açıklama, hem tarihi yazıtın sembolik anlamını hem de diplomatik tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
2700 YILLIK TARİH
MÖ 7. yüzyılda Yahuda Kralı Hezekiel dönemine ait olan Siloam Yazıtı, Kudüs’ün su ihtiyacını karşılamak için inşa edilen tünelin ortasına yerleştirildi.
Gihon Pınarı’nı Siloa Göleti’ne bağlayan bu tünel, Asur kuşatması sırasında şehrin direncini artırdı. Yazıt, kazıcıların iki yönden açtığı tünelin birleşme anını tasvir ediyor.
Siloam Tüneli’nde bulunan Siloam Yazıtı, günümüzde İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde sergileniyor.
Paleo-İbranice alfabesiyle yazılmış bu tarihi eser, Eski İsrail ve Yahuda döneminden kalma kamuya ait inşaat çalışmalarına dair bilinen tek yazıt olma özelliği taşıyor.
KEŞFİ VE İLK BULUNUŞU
Siloam Tüneli ilk kez 1838’de Edward Robinson tarafından keşfedildi. Ancak tünel duvarındaki yazıt, mineral tortuları nedeniyle uzun süre fark edilmedi. 1880’de Kudüs’teki bir eğitim kurumunun öğrencisi tarafından ortaya çıkarılan yazıt, kayaya oyulmuş altı satırlık bir kitabe şeklindeydi. Öğrencinin öğretmeni Conrad Schick, bu keşfi ilk kez “Siloam Havuzunda Fenike Yazıtı” başlığıyla yayımladı.
OSMANLI TOPRAKLARINA GELİŞİ
1890’da yazıt, bulunduğu yerden sökülerek altı-yedi parçaya ayrıldı. Zarar görmesine rağmen Osmanlı makamları olaya müdahil oldu. İmparatorluk sınırları içinde bulunan tüm eserlerin devlete ait olması nedeniyle, yazıtın takibi yapıldı. 1891’de orijinali Osmanlı idaresine geçti, önce Kudüs Sarayı’nda sergilendi ardından İstanbul’a getirildi.
BUGÜNKÜ KONUMU
En eski İbrani yazılı belgelerden biri kabul edilen eser, bugün İstanbul Arkeoloji Müzeleri envanterinde 2195 T numarasıyla kayıtlı. Yaklaşık 2700 yıllık bu kitabe, tarih boyunca Kudüs’ün su ihtiyacını karşılamak amacıyla inşa edilen tünelin hikâyesini taşlara kazınmış şekilde anlatıyor.
PAYLAŞILAMAYAN OSMANLI MÜLKÜ
Osmanlı döneminden bu yana İstanbul’da bulunan yazıt, İsrail’in uzun süredir talep ettiği eserler arasında yer alıyor. 2017’de İsrail Kültür Bakanı Miri Regev, yazıt karşılığında iki fil teklif etmiş fakat Ankara bu öneriyi reddetmişti. 2007’de ise İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres, Abdullah Gül’den yazıtı ödünç istemiş, olumlu cevap alınmasına rağmen Gazze politikaları nedeniyle eser gönderilmemişti.
TÜRKİYE’DE KALACAK
Türk makamları, Siloam Yazıtı’nın uzun zamandır Osmanlı mülkü olduğunu vurgulayarak eserin Türkiye’de kalmasında ısrarcı. Uzmanlar, yazıtın yalnızca Yahudi tarihi açısından değil, dünya arkeoloji mirası açısından da büyük değer taşıdığını belirtiyor.
