Resmi tarih değil; kendi tarihimiz

“1934-1940 yıllarında Ethem konusu daha tazeydi

- 01-01-1970 03:00

“1934-1940 yıllarında Ethem konusu daha tazeydi. Genç cumhuriyetin genç memurları Çerkesler üzerinde baskı kurdu ve bu baskı bariz olarak hissedildi. Özellikle de lisan konusunda…Annelerimiz, babalarımız çocukları zarar görmesin düşüncesiyle Çerkes oldukları belli olmasın diye Türkçe konuşmaya başladılar. Biz de mecburen Türkçe konuşmaya başladığımız için kendi anadilimiz konusunda yoksun kaldık. ” Kafkasya Forumu Sözlü Tarih Projesi Arşivi
 
“Gemiyle yolculuk yapmalarını rahmetli babaannem anlatırdı. Çok eziyet çekmişler. Sahip oldukları her şeyi Kafkasya’da bırakmak zorunda kalmışlar. Samsun vilayetinin Çarşamba ovasına gitmişler. Kafkasya’ya benzemeyen bir hava, suyu başka, çok büyük bir fakirlik… Çerkeslerde hastalıklar başlamış, soykırım denecek kadar acı ölümler yaşanmış. Hastalıkla, ölümle mücadele etmeye başlamışlar.Çarşamba’da yaşayamayacaklarını anlayınca nereye gittikleri bilmeden yola düşmüşler.Yozgat’a varmışlar. Samsun –Yozgat arası yüzlerce kilometre yol.O yolu günlerce at arabasıyla gitmişler. Rahmetli babaannem ağlayarak anlatırdı. Yolda çektikleri, geride bıraktıkları, yaşadıkları, hastalıklar, ölümler…” Kafkasya Forumu Sözlü Tarih Projesi Arşivi
 
“Babaannem(Vebsine Eminet Hanım), o sıralar Türkiye’ye yeni geldikleri için İstanbul Nişantaşı’nda dört katlı bir konakta oturuyorlar (sonradan konak yanınca Düzce- KanokoHable’ye bugünkü İstilli Köyü’ne diğer akrabalarının yanına yerleşiyorlar). Türkçeyi çok az bilen babaannem bir gün Beşiktaş’ta bulunan akrabalarını ziyareti sırasında Beşiktaş pazarına uğruyor. Pazarda basma kumaş görüp beğenip, satıcıya fiyatını soruyor. Satıcı “metresi 100 para” deyince, babaannem “sen beni aldatıyorsun, geçen gün tanıdıklarım metresi 3 kuruştan aldı” deyip satıcıya kızıyor. Satıcı babaannemin Türk olmadığını anlayınca “tamam hanımefendi istersen sana metresini 3 kuruştan vereyim” diyor. Babaannemin yanındakiler 3 kuruşun daha fazla olduğunu 100 paranın daha az olduğunu anlatmaya çalışsa da babaannem kızıp basmayı almadan eve dönüyor. Sonradan işin doğrusunu anlayınca etrafındakilere anlatarak gülüşmüşler.”Kafkas Vakfı Sözlü Tarih Projesi Arşivi
 
“Halam(Kanokue Melek) Gazi Muhtar Paşanın abisinin oğlu ile evlenip Bursa’ya gelin gidiyor. Birgün hizmetliler pazara çıkmış ve karnabahar sebzesi almışlar. Halam, bu zamana kadar yemek yapmadığı için karnabaharı çiçek sanarak alıp vazoya koymuş. Bu durumu gören kayınpederi ve ev halkı şaşırıp gülüşünce kayınpederi “susun hiçbir şey söylemeyin, hemen gidip yeniden karnabahar alın ve pişirip masaya getirin” demiş.  Masaya karnabahar yemeği gelince halam bir yemeğe birde vazonun içersindeki koyduğu karnabahara bakıp gülmeye başlayınca kayınpeder paşa baba “bak görüyor musun gelin hanım bu çiçekten böyle yemek oluyor” demiş.” Kafkas Vakfı Sözlü Tarih Projesi Arşivi

Çerkesler yıllarca kendi geleceklerini geçmişlerinin içine hapsederken bugün tam tersi bir süreç yaşanıyor. Artık geçmişleri geleceklerine şekil veriyor. Belleklerini zorlayıp, hatırladıkları bildikleri ne varsa konuşmaktan, anlatmaktan, talep etmekten çekinmiyorlar, korkmuyorlar. İkinci vatanımız dedikleri Türkiye’yi selamlayarak Kafkasya’ya bağlılıklarını ve özlemlerini dile getiriyorlar…
 
Kafkasya Forumu ve Kafkas Vakfı’nın birbirinden ayrı ayrı yürüttükleri sözlü tarih projelerinde öyle gizli kalmış öyle acı dolu hikâyeler var ki dinlediğinizde paramparça oluyorsunuz… Vatanlarından kopan bu insanlar başka bir ülkede, hiç tanımadıkları başka insanlarla ve hiç bilmedikleri bir kültürle bir arada yaşamanın getirdiği zorlukları bazen trajikomik bir şekilde, bazen de acı-kayıp-ölüm-yitim etrafında yaşadılar…
 
Kafkas Vakfı’nın proje kapsamındaki bir görüşmesinde ben de yer aldım. 92 yaşındaki Kanoko Meliha Hanım, karşımda oturup hafızasını zorlayarak bir şeyler anlatıyor bana. Kendinden, annesinden, babasından, babaannesinden… Kopuyor kimi zaman anlatımlar, birbiri arasında geçişler yaşıyor hikâyeler. Yormuyorum hiç onu. Bekliyorum hatırlamasını… Yılmıyor, hatırlıyor, hatırladıkça anlatıyor.Sultan Abdülaziz’den, halalarının saray yaşamından, İstilli Köyü’nden, Düzce’den…
 
İstanbul Kafkas Kültür Derneği, İstanbul Çerkes Derneği, Kafkas Vakfı, Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti Derneği, Kafkasya Forumu, İKKD Genç, KAFFED, KAF-DAV, Abhazya’nın Dostları, Nart Ajans,
Günün Diğer Haberleri