Şehirlerin ruhu yalnızca tarihinde, mimari eserlerinde, örf, adet ve geleneklerinde, yemek kültüründe, manevî haritasında değil; biraz da tabelalarında gizlidir. Günlük koşturmaca içinde yanından hızla geçip gittiğimiz sokak levhaları, mahalle isimleri, yaşadığımız toprağın sessiz şahitleridir. Samsun’a bu gözle baktığımızda ince bir ayrıntıyla karşılaşırız: Bu şehir, Karadeniz’in yeşil dokusunu yalnızca dağlarında, ovalarında ve yaylalarında saklamamış; ilçelerine, mahallelerine, sokaklarına ve duraklarına da işleyerek kendine özgü bir “kelime örtüsü” oluşturmuştur.
Eskiler boşuna söylememiş: İnsan da eşya da tabiat da ismiyle müsemmadır. Bir yerin adı, oranın ruhunu ve hikâyesini taşır. Samsun’daki bu isimler kimi zaman ağacın meyvesi, gövdesi, gölgesiyle; çiçeğin kokusuyla; kimi zaman yalnızca kelimenin tonu ve sesiyle varlığını sürdürür.
Samsun’un kelime örtüsü, bitki örtüsüne şahitlik eder; şehri yeşil bir örtüye büründürür.
Şahit ile şehit kelimeleri aynı kökten gelir; ikisi de hazır bulunmayı, görüp tanıklık etmeyi anlatır. Şehitler bu toprağı yalnızca hayattayken savaşarak savunmadılar; toprağa düştüler ve toprağın ebedî muhafızı ve şahidi oldular. Hem toprağa bir örtü gibi büründüler hem de onun manevî örtüsü oldular. Nasıl ki ağaç, çiçek ve ot toprağı kökleriyle tutup yağmurun, selin, rüzgârın aşındırmasına karşı korursa, şehitlerin bu toprağa karışmış hatırası da onu unutuşun, yabancılaşmanın, kök kurutan manevî erozyonların karşısında ayakta tutar. Ulu çınarlar sel sularına, ulu şehitler inançsızlık kasırgalarına karşı nöbettedir. Hatta kimi şahitler, bu cennet vatan uğruna toprağa düşerken adlarını yalnızca gönüllere değil, doğrudan şehrin levhasına da yazdırmıştır: Bir Türk-İslam mücahidi olarak Kılıç Dede, adını İlkadım’daki bir mahalleye vermiştir. O mahalle bugün toprağın nöbetini onun adıyla sürdürmektedir. Şehrin kelime örtüsü de bu nöbetlerin dildeki ortak izidir: Toprağı canıyla örtenlerin, vatan toprağını mayalayanların isimleri hem gönüllerimizde hem de mahalle ve sokak isimlerinde yaşar.