Kayıtlara "Hendek Caddesi Oda Mezarı" olarak geçen yapı, Samsun'un antik dönemdeki adı olan Amisos Antik Kenti'nin nekropol (mezarlık) alanının en dikkat çekici kalıntılarından biri olarak öne çıkıyor.
Samsun Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 28 Haziran 1985 tarihli ve 523 sayılı kararıyla tescillenerek koruma altına alınan yeraltı oda mezarı, modern şehir dokusu ile antik tarihin iç içe geçtiği nadir örnekler arasında bulunuyor.
Amisos Antik Kenti'nin Nekropol Alanına Ait
Miletoslular ve Pontus Krallığı dönemlerinde Karadeniz'in en önemli liman kentlerinden biri olan Amisos'un "ölüler şehri" anlamına gelen nekropol sahası, bugünkü Kalkanca, Baruthane, Karasamsun ve Cedit mahallelerini kapsayan geniş bir alana yayılıyor.
Hellenistik ve Roma dönemlerine (yaklaşık MÖ 4. yüzyıl ile MS ilk yüzyıllar arasına) tarihlenen Hendek Caddesi Oda Mezarı, bölgedeki konglomera ana kaya kütlesinin oyulmasıyla inşa edildi. İçerisinde birden fazla defin yapılmasına olanak tanıyan seki ve mezar nişlerinin yer aldığı yapı, antik dönemin ölü gömme geleneklerine ve inanç kültürüne ışık tutuyor.
Modern Şehirleşme ile Tarih İç İçe
Kentin antik nekropol sahası üzerine kurulmuş olması nedeniyle, modern şehirleşme sürecinde yol ve kaldırım güzergahlarının üzerinde kalan yapı yerinden kaldırılmayarak etrafı demir korkuluklarla çevrildi.
Samsun genelinde zaman zaman altyapı çalışmaları veya yeni bina temel kazıları sırasında benzer kaya oyma mezar odaları tesadüfen gün yüzüne çıkıyor. Ortaya çıkan bu yapılar, Müze Müdürlüğü ekiplerinin gerçekleştirdiği kurtarma kazılarıyla belgelenerek koruma altına alınıyor.