Asıl adı Muhammed Celaleddin olan Mevlâna, Horasan'ın Belh yöresinde 1207 yılında doğmuştur. Annesi, Belh Emiri Rükneddin'in kızı Mümine Hatun, babası "Alimlerin Sultânı" ünvanı ile tanınmış, Muhammed Bahâeddin Veled'dir. Etnik kökeni tartışmalı olup; Fars, Tacik veya Türk olduğu yönünde görüşler mevcuttur. Rûmî adı, Anadolu'ya yerleşip orada yaşadığı ve Anadolu'ya Diyarı-ı Rum