Kulu’ya göre modern üniversiteler artık hakikat arayışının merkezi değil; sadece unvan, kadro ve teknik verimlilik üreten birer "bilgi nizamı" haline gelmiş durumda.
MESELE SADECE BÜTÇE VE KADRO DEĞİL
Üniversite etrafındaki tartışmaların genellikle özerklik, kalite, bütçe ve istihdam gibi teknik başlıklar etrafında döndüğünü belirten Kerim Kulu, asıl meselenin gözden kaçırıldığına dikkat çekiyor. Üniversitenin sadece ders verilen veya diploma dağıtılan bir yer olmadığını vurgulayan Kulu, kurumun "neyin bilgi sayılacağına" karar veren otoriter bir merkez haline dönüştüğünü ifade ediyor. Bu durum, üniversiteyi bir tahsil kurumundan ziyade, meşruiyet dağıtan bir "bilgi nizamı"na dönüştürüyor.
BİLGİ HİKMETTEN KOPTU, FAYDAYA ODAKLANDI
Modern üniversite modelinin Sanayi Devrimi ve Kantçı felsefeyle şekillendiğini hatırlatan Kulu, bu süreçte bilginin "hikmet"ten koparak "fayda"ya yöneldiğini belirtiyor. Varlık ve anlam suallerinin araştırmanın dışına itildiğini, sadece ölçülebilir ve teknik olarak kullanılabilir olanın muteber sayıldığını dile getiren yazar, bu dönüşümün bedelini şu sözlerle açıklıyor:
"Bilgi hikmetten uzaklaşarak faydaya; tahkik, tatbik ve idare hesabına yaklaşmıştır. Bu değişme, üniversitenin yalnız ne öğrettiğini değil, niçin öğrettiğini de değiştirmiştir."
KÜRESEL AKADEMİ VE MEŞRUİYET HEGEMONYASI
Batı akademisinin dünya üzerindeki hegemonyasının sadece ilmî başarıyla ilgili olmadığını savunan Kulu, hangi soruların sorulabileceğini ve hangi dilin "bilimsel" sayılacağını yine bu merkezlerin tayin ettiğini vurguluyor. Nature ve Science gibi dergilerin sadece veri paylaşmadığını, aynı zamanda hakikatin konuşulma çerçevesini çizdiğini ifade ediyor. Bu durumun, merkez dışındaki toplumlar için "eğreti bir aidiyet" doğurduğunu; usulün ve dilin dışarıdan, meselelerin ise yerli kaldığı bir doku uyuşmazlığı ürettiğini söylüyor.
BEŞERÎ BİLİMLER TASFİYE EDİLİYOR
Kulu, krizin sadece yerel değil küresel olduğunu; Chicago, Sussex ve Wisconsin-Madison gibi köklü üniversitelerde felsefe, tarih ve sanat gibi "doğrudan fon çekmeyen" bölümlerin kapatıldığını hatırlatıyor. Üniversitelerin artık sabırlı bir hakikat arayışı yerine, hızlı yayın ve proje puanı takvimine sıkıştığını belirten yazar, sahte veriler ve sipariş metinlerle sistemin içten aşındığına dikkat çekiyor.
DARÜLFÜNUN’DAN BUGÜNE
Türkiye’deki süreci de değerlendiren Kerim Kulu, Darülfünun’un bir "geçiş sancısı" ve arayış olduğunu, ancak İstanbul Üniversitesi ile bu arayışın devletin makbul vatandaşını üretme hedefiyle dondurulduğunu ifade ediyor.
Bugün Türkiye’deki üniversitelerin; devlet denetimi, küresel akademik ölçüler ve piyasa beklentileri arasında sıkıştığını belirten Kulu, çözümün teknik düzenlemelerde değil, "Hangi hakikat anlayışı üzerine düşüneceğiz?" sorusunda yattığını vurguluyor.
Kaynak: Kerim KULU - Aylık Baran Dergisi 50. Sayı / Nisan 2026
