Bugün toplumun her yaştan ve her kesiminden insanı ilgilendiren dinleme konusuna değineceğim. Dinleme, nedir dinleme? Duymak, işitmek için kulak vermek olarak tanımlamış sözlükler. Belki tam karşılamasa da bu tanım dinlemenin ne olduğunu, dinlemenin çeşitlerine girmemiz için yeterli bir tanım.
Dinlemenin çeşitleri, dinlemenin de çeşitleri mi olurmuş diye içinizden geçirdiğinizi duyar gibiyim. Ben yazayım kararı siz verin diyor dinlemenin çeşitlerine geçiyorum.
Birinci dinleme çeşidimiz dinlememe yani dinliyormuş gibi yapma, dinliyormuş gibi görünme. Akşam eve gelmişiz yorgun argın, televizyon karşısındaki bize rezerve olan koltuğumuza kurulduk, kumandayı dominant karakter olarak ele aldık ve televizyonu açtık. Fakat bir problem vardı. Gündüz başımızdan geçen ve etkisinden kurtulamadığımız bir olay aklımıza takıldı. Bedenimiz ve gözlerimiz televizyona doğru bakmasına rağmen ve dışarıdan bizi gören birisi televizyon seyrettiğimizi düşünmesine rağmen biz televizyonda olan hiçbir şeyi algılamıyoruz. Çünkü dinlemiyoruz sadece dinliyormuş gibi görünüyoruz.
İkinci dinleme şeklimiz ise seçici dinleme yani bizi ilgilendiren konuları duyma bir başka ifadeyle işimize geleni idrak edebilme olarak tanımlamak mümkün. Memursunuz ve televizyonda ana haberleri seyrediyorsunuz. Birisi size ne haber var diye sorsa bir önceki haberi bile anlatamayacak durumdasınız. Haber bülteninin ortalarında küçücük bir haber “başbakan memur maaşlarına zam yapılmasıyla alakalı çalışma yapacağız” demiş. Bu haber kaç saniye sürerse sürsün muhtemelen tüm ayrıntılarına kadar beyninizde yer edecektir. İşte tamda bu seçici dinlemedir.
Üçüncü dinleme şeklimiz olan sempatik dinlemede ilgi duyarak can kulağıyla bir dinleme mevcuttur. Fakat bu dinlemenin en büyük eksiği ise söz kesilmesidir. Arkadaşınıza bir şeyler anlatıyorsunuz hararetli bir şekilde tam konunun ortasında arkadaşınız sözünüzü keser “aynısı benim başımdan da geçti” diye başlar ve kendi hikayesini size anlatmaya başlar. Sadece saniyeler önce anlatan iken dinleyen durumuna düşürür sizi bu dinleme şekliyle arkadaşınız.
Şu ana kadar değindiğimiz dinleme çeşitleri olan, dinlememe, seçici ve sempatik dinlemeler uzmanların sağlıklı bulmadığı dinleme çeşitleridir. En sağlıklı ve uzmanlarında gerçek bir dinleme olarak nitelendirdiği dinleme çeşidi ise EMPATİK dinlemedir. Empatik dinlemede her şeyden önce sizi anlamak için bir dinleme söz konusudur. Söylediğiniz her ayrıntı dinleyen için önemlidir. Dinleyen siz söylemek istediklerinizi bitirene kadar sizi anlamak için dinler ve bu dinlemesini de beden diliyle destekler. Ve mecbur kalmadıkça asla sözünüzü kesmez.
Şu ana kadar üç sağlıksız ve bir tanede sağlıklı dinlemeden bahsettik. Yazımı yazarken bile sağlıksız diye nitelendirdiğimiz dinleme çeşitlerinin tüm dinleme fiillerimizin neredeyse tamamını kapsadığını fark ettim. Ben defalarca dinlemedim, seçici ve sempatik dinleme yaptım ama çok az empatik dinleme yapmışım. Şöyle kendinize tarafsız bir gözle baktığınızda eminim sizinde kendinizde fark edeceğiniz şeyler benimkinden farklı olmayacak. Özet olarak bir toplum hastalığı olmuş bizde bu durum, çünkü biz din-le-mi-yo-ruz.
