Paganist antik dönemde ilgili tanrının korunmasına girmek için çocuklara bir tanrı ismi konulurdu.
Teofor terimi Yunanca "tanrı" anlamına gelen "theos" kelimesi ile, "desteklemek, taraftarı olmak" anlamlarına gelen "phore" kelimesinin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur.
Teoforik isimlere eski çağlarda en çok Mezopotamya ve Yakın Doğu'daki diğer bölgelerde rastlanılmaktaydı.
Kökenleri İlk Çağa belki de tarih öncesi devirlere dayanan bu isimler günümüzde hala mevcudiyetini sürdürmektedir.
Arapça Abdullah, Allah'ın kölesi anlamına geldiği için teoforik isimlere örnek olarak gösterilemez.
Samed, Allah'ın 99 adından birisi ve kimseye muhtaç olmayan anlamına gelmektedir.
KLASİK TEOFORİK İSİMLER
Demetrius ve türevleri " Demeter'in takipçisi" anlamına gelir.
Dennis, Latince Dionysius ve türevleri " Dionysos " anlamına gelir.
Martin, savaş tanrısı Mars'ın türevlerinden birisi olarak kullanılmıştır.
Klasik tanrıların bazı isimleri bazen kişisel isimler olarak verilir.
En yaygın olanı Diana ve Diane gibi türevleridir; Minerva, Afrodit, Venüs, Isis veya Juno'dur.
TEOFORİK HRİSTİYAN İSİMLERİ
Amadeus : (Latin) "Tanrı'nın sevgilisi"
Bogdan : (Slav) "Tanrısal"
Bogomil : (Slav) "Tanrı katında saygın"
Bozhidar : (Slav) "Tanrı'nın armağanı"
Hristiyan : (Yunanca) "Mesih'e iman edenler"
Christopher : (Yunanca) "Mesih'i taşıyanlar".
Deodatus / Deusdedit : (Latin) "Tanrı tarafından bahşedilen"
Dorotheus / Dorothea : (Yunanca) "Tanrı'ya sunulan"
Fürchtgott : (Cermen) "Tanrı korkusu"
Gottfried : (Cermen) "Tanrı'nın barışı"
Gottlieb : (Cermen) "Tanrı'nın sevgisi"
Philothea / Philothei / Philotheos : (Yunanca) "Tanrı'nın sevgilisi"
Shenouda : (Kıpti) "Tanrı'nın oğlu"
Theodore / Theodora : (Yunanca) "Tanrı'nın armağanı"
Theodosius / Theodosia, Theodotos / Theodotē ve Dositheus / Dosithea: (Yunanca) "Tanrı'nın bahşettiği"
Theodotus: (Yunanca): "Tanrı tarafından bahşedilen"
Theophilus : (Yunanca) "Tanrıyı seven kişi"
Theophanes / Theophania, Tiffany : (Yunanca) "Tanrı'nın tezahürü"
Theophrastus : (Yunanca) "tanrısal konuşma"
Theaetetus : (Yunanca) "Tanrı'ya yalan söyleyen"
Timothy / Timotheus : (Yunanca) "Tanrı'yı onurlandıran kişi"
Hristiyanlarca saygı duyulan bazı azizlerin de çok tanrılı inançlardan gelen teoforik isimleri vardır;
Saint Dionysius, Saint Mercurius, Saint Saturninus, Saint Hermes, Tours Saint Martin , Selanik Aziz Demetrius gibi…
CERMEN TEOFORİK İSİMLER
Os, "tanrı"
Oslac, Oswald, Oswin
Gök gürültüsü tanrısı Thor
Thorstein "Thor'un taşı"
Thorkel "Thor'un zanaatı"
Thorulf "Thor'un kurdu"
Thordis, Thora
Ing, Freyr için kullanılmış olan isimlerden birisi ("Lord" anlamına gelen bir sıfat)
Ingrid, Ingeborg, Inger, Ingunn
Cermen panteonunun baş tanrısı Odin'e atıfta bulunan isimlere erken dönemde pek rastlanmaz.
HİNDUİZM
Hinduizmin takipçisi olan insanlar tarafından bazı isimler tanrı ya da tanrıçaları onurlandırmak için konulurlar. Bir isim çoğu zaman birden fazla ilaha referansta bulunabilir.
İlah isimlerinin yeni doğan bebeklere konulması pek alışılageldik bir durum değildir.
Şiva, Krişna, Ganeş, Durga, Radha ve Sita isimleri insanların çocuklarına koydukları ilah isimleridir.
Bunların haricinde teoforik isimlere pek rastlanmaz.
İSLÂM
İslam dininde tanrı (Allah) tek ilah olsa da 99 ismi olduğuna inanılır.
Çocuklara Allah adı yalın bir şekilde konulmaz.
Abdullah : "Allah'ın kulu"
Ubeydullah: "Allah'ın kulu"
Bunun dışında Allah'ın diğer 99 ismi yalın olarak kullanılabilir.
Cebbâr: "Kudret ve azamet sahibi."
Gaffâr: "Çok mağfiret eden."
Rezzâk: "Rızkını veren."
Basîr: "Her şeyi en iyi gören."
YAHUDİLİK
Kitab-ı Mukaddes'te, özellikle de Eski Ahit'te çok sayıda İbranice teoforik isim görülür.
Güçlü, kuvvetli anlamına gelen ve Kenanlılarca Baal'ın babası olarak tapınılan tanrı El'e atıfta bulunulan isimler.
Yahve ya da Yahova'ya atıfta bulunan isimler.
El
Kenanlılar başta olmak üzere Levanten bölgesinde tapınılmakta olan bir baş tanrıydı.
Semavi dinlerde özellikle melek isimlerinde ve bunun yanında bazı peygamber isimlerinde bu ilahın kalıntılarına rastlamak mümkündür.
Ariel : "El'in aslanı"
Daniel : "El yargılar" veya "El'in adaleti"
Elias / Elijah: "El, Yahovadır" (?)
Elişa : "El kurtuluştur"
Elizabeth / Isabel : İbranice Elisheba = "El yemin ediyor" veya "El bolluktur "
Emmanuel / Immanuel : "El Bizimle"
Hezekiel : "El güçlenecek"
Cebrail : "El benim gücümdür"
İsmail : "El işitir"
İsrail : "El ile hüküm süren"
Joel : "El İlahtır"
Lemuel : "El'e Adanmış / Adanmış"
Michael : "El kimdir?"
Nathaniel : "El'in verdiği" veya "El'in armağanı"
Raphael : "El iyileştirir"
Samuel : "El'in adı"
Uriel : "El benim ışığımdır"
Yahova
İsrailli tanrı YHWH'nın adı (Yahova, Yahve veya Yah şeklinde kullanılabilir) İlk Tapınak Dönemi'nin birçok teoforik isimde bir önek veya sonek olarak görünür. Örneğin, Yirme-yahu (Yeremya ), Yesha-yahu (Yeşaya ), Netan-yah, Yedid-yah, Adoni-yah, Nekhem-yah, Yeho-natan (Jonathan), Yeho-chanan (John), Yeho-shua (Yeşu ), Yeho-tzedek, Zekharya (Zekeriya ).
Elijah / Elias : "YMWH ilahımdır"
Hizkiya : "YHWH güçleniyor"
Yeşaya : "YHWH kurtuluştur"
Jedediah : " YHWH'nin arkadaşı"
Jeremy / Jeremiah : "YHWH yükselecek"
İsa / Yeshua : "YHWH kurtaracak"
Joel Heller : "YHWH ilahtır"
John : "YHWH tarafından süslendi"
Jonathan : "YHWH verdi"
Joseph : "YHWH artacak"
Josiah : "YHWH tarafından iyileştirildi"
Matthew : "YHWH hediyesi"
Micah : "Kim YHWH gibi?"
Nehemya : "YHWH rahatlık verir"
Obadiah : " YHWH'nin hizmetkarı"
Tobias : "YHWH'nın iyiliği"
Uriah : "YHWH alevi"
Uzziah : "YHWH benim gücümdür"
Zachary / Zechariah : "YHWH hatırladı"
Zephaniah : "YHWH tarafından gizlenmiş"
Bununla birlikte, Yahuda (Y e hūda h) adı bir örnek değildir. Yahuda adı, "övgü" anlamına gelen Yadah = Yud-Dalet-Hey kök kelimesinden gelir. Yud harfi de İbranice'de bir önek zamiridir, bu nedenle Yud veya Yud-Hey ile başlayan her ad veya kelime teoforik değildir.
TANRILARA ATIFTA BULUNULAN İSİMLER
Yerubbaalın
Abijam : "Babam Yam "
Nebukadnetsar (Babil dilinde, Nabu -kudurri-usur'da)
Ishbaal : " Baal'ın adamı".
Mark : " Mars'a adanmış".
Jezebel : " Baal'e şan".
YABANCI İSİMLERİN TÜRKÇE KARŞILIKLARI
julia - hülya
david - davut
gabriel - cebrail
solomon : süleyman
eva : hava
noah : nuh
adam : adem
mary : meryem
zachariah/zack: zekeriya
isaac: ishak
james: cengiz
alexander : iskender
joseph : yusuf
moses : musa
aaron : harun
michael : mikail
jasmine : yasemin
jashua=yuşa
binyamin > bünyamin
Aaron – Harun – (Peygamber)
Adam – Adem – (Peygamber)
Abraham – İbrahim – (Peygamber)
Benjamin – Bünyamin – (Peygamber kardeşi)
Daniel – Danyal – (Peygamber)
David – Davut – (Peygamber)
Elias / Elijah – İlyas – (Peygamber)
Elisa – Elyesa – (Peygamber)
Eve (Eva) – Havva – (Peygamber Eşi)
Ezekiel / Hezekiel – Zülkifl (Peygamber)
Ezra – Üzeyir – (Peygamber)
Gabriel – Cebrail – (Melek)
Heber – Hud – (Peygamber)
Henoch – İdris – (Peygamber)
Isaac – İshak – (Peygamber)
Jakob – Yakup – (Peygamber)
Jesus – İsa – (Peygamber)
Jethro – Şuayip – (Peygamber)
Johannes (John) – Yahya – (Peygamber)
Jonas (Ionas) – Yunus – (Peygamber)
Joseph – Yusuf – (Peygamber)
Michael – Mikail – (Melek)
Miriam (Mary) – Meryem – (Peygamber Annesi)
Moses – Musa – (Peygamber)
Noah – Nuh – (Peygamber)
Salamon – Süleyman – (Peygamber)
Samuel – İsmail – (Peygamber)
Sarah – Sare – (Peygamber Eşi)(Hz. İbrahim’in)
Satan – Şeytan (Malum)
Zachary (Zachariah) – Zekeriya – (Peygamber)
Alexander - İskender
