Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği (EMED), özellikle 1 Ekim 2008’den önce sigortalı olan çalışanların yaşadığı sorunlara dikkat çekerek, haklı beklentileri koruyacak kapsamlı bir geçiş düzenlemesi yapılmasını istedi.
45 Yıllık Sistem Değişti
Yeni düzenlemeyle daha önce vergi indirimi esas alınarak yürütülen engelli emekliliği uygulamasında önemli bir değişikliğe gidildi. Emeklilik değerlendirmesinde SGK sağlık kurullarınca yapılan çalışma gücü kaybı değerlendirmesi esas alınmaya başlandı.
EMED, değişikliğin özellikle uzun yıllardır önceki mevzuata göre emeklilik planı yapan engelli çalışanlar açısından ciddi belirsizlikler oluşturduğunu savundu.
Dernek Başkanı Nazlı Tetik, vatandaşların yıllarca prim, sigortalılık süresi ve engellilik derecelerini dikkate alarak emeklilik tarihlerini hesapladığını belirterek, yeni sistemin ortaya çıkardığı sonuçların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Emekliliğine Günler Kalanlar da Etkilendi
EMED’in en önemli itirazlarından biri, düzenlemede kapsamlı bir geçiş mekanizmasının bulunmaması.
Dernek, emekliliğine yıllar kalanların yanı sıra birkaç ay, hafta hatta gün kalan bazı çalışanların da yeni değerlendirme sistemiyle karşı karşıya kaldığını belirtiyor.
Uzun yıllar boyunca belirli şartlara göre prim ödeyen vatandaşların emeklilik planlarını kısa sürede değiştirmesinin mümkün olmadığına dikkat çeken EMED, haklı beklentilerin korunmasını sağlayacak bir geçiş düzenlemesinin zorunlu olduğunu savunuyor.
“Engelli Emekliliği, Malulen Emeklilik Değildir”
EMED’in üzerinde durduğu bir diğer konu ise engelli emekliliği ile malulen emekliliğin birbirine yakın kriterlerle değerlendirilmesi.
Dernek, iki uygulamanın amaç ve şartlarının farklı olduğunu belirterek, yıllarca çalışma hayatında bulunan, binlerce gün prim ödeyen engelli çalışanların durumunun yalnızca “malul sayılıp sayılmadığı” üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini ifade ediyor.
Tetik, engelli emekliliğinin kendine özgü kriterleri bulunması gerektiğini belirterek, “Engelli emekliliğinin ayrı kriterleri ve ayrı değerlendirme sistemi bulunmalıdır” çağrısında bulundu.
EMED’den Yeni Değerlendirme Modeli Talebi
EMED, engelli çalışanların emeklilik değerlendirmesinde yalnızca hastalık veya tıbbi tanının değil, sağlık durumunun kişinin günlük yaşamına ve çalışma kapasitesine etkisinin de dikkate alınmasını istiyor.
Dernek, Dünya Sağlık Örgütü’nün ICF yaklaşımını esas alan, engelli bireyin fonksiyonel durumunu ve çalışma hayatına katılımını daha geniş biçimde değerlendiren bir modelin uygulanmasının daha adil sonuçlar doğuracağını savunuyor.
Kontrol Muayeneleri de Gündemde
EMED, tartışmanın yalnızca henüz emekli olmamış çalışanlarla sınırlı olmadığını belirtiyor.
Derneğe ulaşan bildirimlere göre, daha önce engelli emekliliği kapsamında aylık bağlanan bazı vatandaşların kontrol muayeneleri sonrasında aylıklarının kesildiği, buna bağlı olarak sağlık güvencesi konusunda da sorunlar yaşadığı ifade ediliyor.
EMED, daha önce emekli olan vatandaşların durumunun kazanılmış hak, hukuki güvenlik ve sosyal devlet ilkeleri çerçevesinde ayrıca ele alınmasını talep ediyor.
Maaş Kesintisi Sağlık Güvencesini de Etkileyebiliyor
Dernek, emekli aylığının kesilmesinin yalnızca gelir kaybı anlamına gelmediğine dikkat çekiyor.
Özellikle düzenli tedavi gören ve ilaç kullanan vatandaşların emeklilik statüsünü kaybetmesinin sağlık hizmetlerine erişim açısından yeni sorunlar doğurabileceğini belirten EMED, yaşanan ekonomik kaybın aile bireylerini de etkileyebildiğini ifade ediyor.
EMED’den Hükümete 4 Maddelik Çağrı
EMED, sorunların yeni bir yasal veya idari düzenlemeyle önemli ölçüde giderilebileceğini belirterek dört temel talep ortaya koydu:
1 Ekim 2008’den önce sigortalı olan engelli çalışanların haklı beklentilerinin korunması,
Emeklilik şartlarını tamamlayan veya emekliliğine kısa süre kalanlar için koruyucu geçiş düzenlemesi yapılması,
Engelli emekliliğinin malulen emeklilikten ayrılarak kendine özgü kriterlerin oluşturulması,
Daha önce emekli olanların kontrol muayeneleri nedeniyle yaşayabileceği aylık ve sağlık güvencesi kayıplarına karşı hukuki güvence sağlanması.
“Ayrıcalık Değil, Emeğimizin Karşılığını İstiyoruz”
EMED Başkanı Nazlı Tetik, çözüm çağrısını engelli çalışanların yıllarca verdikleri emeğe dikkat çekerek yaptı.
Tetik, devletin engelli vatandaşlara yönelik hassasiyetine güvendiklerini belirterek, sahadaki sorunların görülmesini ve çözüm üretilmesini istediklerini söyledi.
“Engelliyiz; ayrıcalık istemiyoruz. Emeğimizin karşılığının korunmasını, haklı beklentilerimizin dikkate alınmasını ve geleceğimize yeniden güvenle bakabilmeyi istiyoruz.”
EMED, engelli emekliliğinde yaşanan sorunların siyasi tartışmaların ötesinde sosyal güvenlik, hukuki güvenlik ve vatandaşın geleceğe duyduğu güven açısından ele alınması çağrısında bulundu.
