Site üzerinden yapılan bilet ve tur yönlendirmelerinin önemli bölümünün GetYourGuide’a gitmesi ise ticari bir satış ortaklığı modeline işaret ediyor.
Türkiye’deki müzeler hakkında bilgi almak isteyen özellikle yabancı ziyaretçilerin karşısına çıkan muze.gen.tr, görünümü ve kullandığı ifadeler nedeniyle resmî bir kurum sitesi izlenimi oluşturabiliyor.
Ancak yapılan incelemeye göre site, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na ait resmî bir internet sitesi değil.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın resmî müze platformu muze.gov.tr olurken, muze.gen.tr özel bir turizm ve müze rehberi olarak faaliyet gösteriyor.
ALAN ADI SAHİBİ GİZLİ
Alan adı kayıtlarında gerçek kişi veya kurum bilgilerinin gizlendiği, kayıt sahibinin “istanbul museums” şeklinde göründüğü ve alan adının 15 Kasım 2019’da oluşturulduğu aktarılıyor.
Bununla birlikte açık kaynaklarda Cem Akat. ismi dikkat çekiyor.
A’nın LinkedIn profilinde muze.gen.tr’nin internet sitesi olarak gösterildiği, ayrıca 2023 yılında Meta-Wiki üzerindeki bir tartışmada kendisini sitenin “Chief editor”ı olarak tanımladığı belirtiliyor.
Ancak mevcut bilgiler, Cem Akat’ın şirketin hukuken tek sahibi veya ortağı olduğunu kesin biçimde ortaya koymuyor.
Bu nedenle “sitenin sahibi kesin olarak Cem Akat’tır ” hükmü yerine, sitenin arkasındaki öne çıkan isim Cem Akat’tır değerlendirmesi daha isabetli görünüyor.
DİKKAT ÇEKEN BAĞLANTI
Muze.gen.tr açısından en dikkat çekici unsur ise GetYourGuide bağlantısı.
Site üzerindeki Ayasofya başta olmak üzere çeşitli müze ve tur sayfalarında ziyaretçilere bilet veya rehberli tur seçenekleri sunuluyor.
Bu bağlantıların önemli kısmı GetYourGuide platformuna yönlendiriliyor.
Bazı URL'lerde yer alan partner_id=HS8SF4D parametresi de bağlantıların bir satış ortaklığı sistemine bağlı olduğunu gösteren önemli bir teknik işaret olarak değerlendiriliyor.
Ortaya çıkan sistem kabaca şöyle işliyor:
Muze.gen.tr → ziyaretçi trafiği → GetYourGuide → tur veya bilet satışı → olası partner komisyonu
GetYourGuide’ın partner sisteminde üçüncü taraf internet sitelerinin platforma trafik yönlendirmesi, takip bağlantıları kullanılması ve tamamlanan rezervasyonlar üzerinden partner komisyonu ödenmesi öngörülüyor. Bu nedenle muze.gen.tr’nin kullandığı yapı, standart affiliate/satış ortaklığı modeliyle örtüşüyor.
“Resmî site” algısı tartışma konusu
Sitenin en fazla soru işareti oluşturan taraflarından biri ise tasarımı ve kullandığı dil.
Müze bilgileri, giriş ücretleri, kamu kurumlarına ait iletişim bilgileri, resmî kurumlara ilişkin bağlantılar ve bilet seçeneklerinin aynı sayfalarda yer alması, ziyaretçide sitenin devlet kurumuna ait olduğu yönünde bir algı oluşturabiliyor.
Oysa muze.gen.tr ile muze.gov.tr birbirinden farklı platformlar.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın resmî internet alan adı muze.gov.tr iken, muze.gen.tr özel bir internet platformu niteliğinde.
“444 MÜZE” ve resmî kurum imajı iddiası
Dosyada yer alan incelemede, sitenin bazı bölümlerinde “444 MÜZE” çağrı merkezi numarası, Milli Saraylar'a ait olduğu belirtilen e-posta adresleri ve “Ministry of Culture Provincial Directorate” şeklindeki telif ifadelerinin kullanıldığı ileri sürülüyor.
Bu unsurların ziyaretçide resmî kurum izlenimi oluşturup oluşturmadığı ayrıca incelenmesi gereken önemli bir konu olarak öne çıkıyor.
Burada kritik ayrım şu: Bir internet sitesinin kamu kurumlarının bilgilerine, logolarına, müze açıklamalarına veya resmî iletişim bilgilerine yer vermesi, tek başına o sitenin ilgili kamu kurumuna ait olduğunu göstermiyor.
“ŞEHVET DÜŞKÜNÜ SULTANLAR” İFADESİ TARTIŞILIYOR
Muze.gen.tr hakkında tartışmayı büyüten başka bir unsur ise Osmanlı tarihiyle ilgili İngilizce içeriklerde kullanılan bazı ifadeler.
Dosyada, Topkapı Sarayı ve Osmanlı tarihi anlatılırken “libidinous sultans” şeklindeki ifadenin kullanıldığı, bunun da Türkiye’nin tarihî mirasının yabancı turistlere aktarılması açısından tepki çektiği belirtiliyor.
Bu tür ifadelerin doğrudan sitenin özgün metni mi, tercüme tercihi mi olduğu ise ayrıca ortaya konulması gereken bir husus.
Site nasıl para kazanıyor?
Mevcut bulgular, muze.gen.tr’nin temel gelir modelinin müze işletmeciliği değil, turizm trafiğini üçüncü taraf bilet ve tur satış platformlarına yönlendirmek üzerine kurulu olduğunu düşündürüyor.
Ziyaretçi müze hakkında bilgi almak amacıyla siteye geliyor. Ardından “Guided Tours” veya “Skip the Line” gibi seçeneklere yöneliyor. Bağlantı GetYourGuide’a ulaşıyor. Rezervasyon tamamlandığında ise GetYourGuide’ın partner sistemindeki şartlar çerçevesinde yönlendiren siteye komisyon ödenmesi mümkün oluyor.
Dolayısıyla ortada GetYourGuide’ın muze.gen.tr’nin sahibi olduğu yönünde bir bulgu bulunmuyor. Aynı şekilde Cem Akat ile GetYourGuide arasında doğrudan bir şirket ortaklığı veya özel sözleşme bulunduğunu gösteren açık bir belge de mevcut değil.
Resmî bilet kanalı konusunda dikkat
İncelemenin ortaya koyduğu en önemli sonuçlardan biri de ziyaretçilerin resmî müze sitesi ile ticari yönlendirme platformunu birbirinden ayırması gerektiği.
Muze.gen.tr üzerinden verilen bilet ve tur bağlantılarının GetYourGuide gibi ticari platformlara yönelmesi ise sitenin yalnızca bilgilendirme amacı taşıyan bir müze rehberi olmadığını, aynı zamanda turizm satış ekosisteminin parçası olduğunu gösteren güçlü bir işaret niteliğinde.
