İngiliz arşivlerinde yürütülen uzun soluklu araştırmalarla hazırlanan Misyoner İstihbaratçılar adlı eser, Osmanlı coğrafyasında misyonerlik adı altında yürütülen casusluk faaliyetlerini gözler önüne seriyor. Dr. Berna Çaçan Ongun tarafından kaleme alınan kitap, Hayat Yayınları’nın “Deşifre X Kitaplar” serisinin üçüncü halkası olarak raflardaki yerini aldı.
“Silahsız Haçlı Seferi”nin arka planı
Gazeteci Kamuran Akkuş editörlüğünde yayımlanan eser, İngiltere’nin Kilise Misyoner Cemiyeti (KMC) öncülüğünde yürütülen faaliyetleri ve rahip William Jowett’in gizli rolünü merkezine alıyor. Ongun’un “kuyumcu titizliğiyle” İngiliz arşivlerinde yürüttüğü çalışmalara dayanan kitap, misyonerliğin yalnızca dinî bir tebliğ değil, aynı zamanda siyasî ve kültürel bir nüfuz stratejisi olduğunu ortaya koyuyor.
Eserde, İngiltere’nin Osmanlı’yı içerden çözmek amacıyla din kisvesi altında yürüttüğü faaliyetlerin imparatorlukların kaderini nasıl değiştirdiği belgelerle aktarılıyor. Ongun, bu durumu Charles Dickens’ın “Her yeri bulduklarından daha kötü şekilde terk eden mükemmel baş belaları” sözüyle ilişkilendiriyor.
Jowett’in gizli raporları ilk kez Türkçede
Kitapta, rahip William Jowett’in 1815-1820 yılları arasında Malta merkezli yürüttüğü çalışmaların, İngiltere’nin “Şark Meselesi” politikasıyla nasıl bağlantılı olduğu belgeleniyor. Ongun’a göre Jowett, yalnızca İncil dağıtmakla kalmadı; hazırladığı ayrıntılı raporlarla Osmanlı’nın etnik ve kültürel yapısını çözümleyerek İngiliz dış politikasına yön verdi.
Eser, Jowett’in Christian Researches in the Mediterranean adlı raporlarını ilk kez tam metin hâlinde Türkçeye kazandırıyor. Bu belgelerde İngiltere’nin Ermeni, Süryani, Nestûri, Keldani, Bulgar ve Arap toplulukları arasındaki gerilimleri nasıl körüklediği açık biçimde ortaya konuyor.
Osmanlı’nın çöküşünde misyoner etkisi
Misyoner İstihbaratçılar, misyonerliği dinî bir faaliyet olmanın ötesinde istihbarî ve siyasî bir araç olarak değerlendiriyor. Jowett örneği üzerinden yürüyen anlatı, Osmanlı’nın çözülme sürecinde misyoner faaliyetlerinin belirleyici etkisini vurgularken, modern Türkiye’nin tarihsel hafızasına da ışık tutuyor.
Eser, “silahsız Haçlı Seferi”nin nasıl yürütüldüğünü ve İngiltere’nin Osmanlı üzerindeki uzun vadeli stratejik hamlelerini anlamak isteyen okurlar için birincil kaynak niteliği taşıyor.
Kitap hakkında daha fazla bilgi:
https://www.hayatyayinlari.com/kitaplar/berna-misyoner-istihbaratcilar-2349.html
İletişim: [email protected]
