A planları suya düşenlerin dergisi B Planı

 Salim Nacar'a sorduk, B PLanı nedir, A planları neden suya düştü, nasıl düştü? O da anlattı:

Edebi Müdahale ve Başkalarının Hayatı dergilerini kapattıktan sonra dergisiz yapamayacağımızı gördük. Güven Adıgüzel’in heyecanı, benim dergi çıkarma hevesim ve İsmail Kemal kardeşimin çalışkanlığı, ilk fitilin yakılması için yetti diyelim. İki dergi de bizim için –yani en azından benim için- A Planı’ydı. Haksızlık etmeyelim. Başkalarının Hayatı bemin şahsi dergimdi. Ben başlattım ben bitirdim. Ancak Edebi Müdahale’nin bitmesi “her güzel şeyin bir gün bitmesi” gibi bir şey oldu. Derginin girişinde de dediğim gibi, iki dergi de kuyuya atılan birer taştı ve yankısını buldu.

Gelelim B Planı’na. Şiirden, sanattan ve insanın taş, toprak, çimento olarak kaim olamayacağına inanan birkaç adamın bir araya gelmesiyle ortaya çıktı B Planı. Yaşadığımız günlere de tam denk düştü sanırım. Derginin ismi çok siyasi gelebilir ama bence kelimelerin yan anlamlarına hayati meseleler yüklemek gerekir bazen. Burda biz gündelik hayatta A planları suya düşenlerin kuracakları B planlarından bahsediyoruz diyelim. Elbette siyasi eğilimlerimizi de bir mesele olarak dergiye taşıyacağız ve sık sık yazacağız bunları.

Sanat ve edebiyat bu sığlıktan bizi çıkaracak alanlardır

Şöyle dedik: Genel pratik ve teorik yapısı ile B Planı şiirin ve edebiyatın millet hayatında kaybettiği yeri yeniden sabitlemek için popüler ve sığ olana yüz vermez. Vaadlere, büyük imkânlara, kaçırılmayacak fırsatlara ve manifestolara inanmaz. Ne kadar çabalasa da bir süreklilik taahhüt etmez. Bununla beraber herkesten daha duyarlı ve bilinç sahibi değildir. Çünkü bu yalana gönül indirmek kanaati hasıl olduğundan beri, dünyayı anlamlandırma çabasının, dünyayla bir anlam edinme düşüncesinin gerisinde kaldığı görülüyor. Niyetlerin sahihliği belki tartışılmazsa da her duyarlılık biçimi çabucak klişeleşiyor. Şimdilik ‘içimiz’ konusunda daha teferruatlı konuşarak kurtulabilirsek de ‘dışımızın’ vaad ettikleri bu konuşma imkânının önünü tıkar vaziyette.
 
(+)

Ancak rahatlığın sıkıntısı bizi şehre karışmaktan alıkoymuyor. Nihayete erdirilse insanlığa derin nefes aldıracağını düşündüğümüz fikirlerimiz var ama modern alışkanlıklarımız elimizi ayağımızı bağlıyor. Sanat ve edebiyat bu sığlıktan bizi çıkaracak alanlardır. Saçakları altına sığınmamız, koruyucu gölgesine çekilmemiz bundandır. Bu bize bir sakinliği getirmeyecek. Çünkü bunun tam tersi olsun diye çabalıyoruz. Bu iki alan bizi dünyaya karışmaktan alıkoysun, insana karışmamızı sağlasın diye umut ediyoruz. Çünkü insana karışmaktan alıkoyan bir uğraşın, teferruatı keskinleştirip, hakikatin önünü tıkamaktan başka bir işe yaramayacağı düşüncesindeyiz. Meselemiz budur sayın okuyan ve bu mesele üzerine Adana’dan, yani taşranın son kalesinden matbulaşan B Planı’nın ilk sayısını çıkardık. Bütün poetik ve siyasi tavrımız bundan ibaret değil ama şimdilik bu kadar.

Bence derginin en önemli işi Çeviri Atölyesi

Biraz da içerikten bahsedelim. Öncelikle B Planı dergisinin ilk sayısı meselemizin çokluğundan ve paramızın azlığından dolayı sekizlik puntoyla sıkıştırılarak ve 20 sayfa netliğinde ortaya çıktı. İlk sayıda yayımladığımız eserlerin hepsi “ha bismillah” niteliğinde olup ilerleyen sayılarda ne ile karşılaşacağı konusunda okuyucunun bir fikir edinebilmesi için başlangıç niteliğindedir.

Evet, söze “Ha bismillah” diyerek başladık. Allah da yolumuzu açık eder inşallah.
İlk sayıda benim şiirin güzelliğinin “çıkmaz”da olup olmadığını sorguladığım denemem yer alıyor. Her sayıda poetik metinler yayımlamaya devam edeceğiz inşallah. Yıllarca akşam sinema kuşaklarında izlediğimiz birçok Yeşilçam filminin mimarı Natuk Baytan’nın yani absürd mizahın gerçek babasının hayatı ve sineması Güven Adıgüzel’in kaleminden dergide yer alıyor. Mehmet Gül de biyografi yazılarıyla yer alıyor ve alacak dergide.

Bildiğiniz gibi eski dergilerde unutulmuş, okunmamış binlerce Osmanlıca metin var. Fırsat buldukça bunları latinize edip yayımlayacağız. İlk sayıda, Mustafa Uğurlar, Sibiryalı Şir İdrisi’nin 1913 yılında kaleme aldığı “Avrupanın İslamiyet ve Türklük Hakkındaki Nazarı ve Ona Mukabil Bizim Hareketimiz” yazısını okudu.

Bununla beraber bence derginin en önemli işi Çeviri Atölyesi. K. Özkan Dağ ve Abdulkadir Akdemir, dergi bünyesinde kurulan çeviri atölyesinde çevirinin mantığı, çevirmenin yazıya yaklaşım biçimi ve çeviri aşamalarını kaleme aldılar. Bunlarla yetinmeyen K. Özkan Dağ ve Abdulkadir Akdemir, çeviriler arasındaki farkların ortaya çıkarılması açısından örnek bir çalışma yaparak Sylvia Plath’in “Bir Hayat” isimli şiirini iki parçaya ayırıp çevirerek farklı bir çalışma ortaya koydular. Son olarak atölyede Lorca’nın “Uykusuz Şehir” isimli şiiri K. Özkan Dağ tarafından aşama aşama çevrildi ve her aşama izah edildi çevirmen tarafından. Bu çalışmalar dergilerde görmeye alıştığımız türden çalışmalar değil. Belki daha az bir kitleye hitap edecek ama Türk edebiyatı için önemli olduğunu düşünüyorum bu çalışmaların.

B Planı da esasında bir şiir dergisi

Bundan sonraki sayılarda da poetik metinler üreten, şiir yazmakla yetinmeyip şiir üzerine söz söyleme cesaretine de sahip genç şair arkadaşlarla söyleşmeye devam edeceğiz, inşallah. Bu sayıda şair Alptuğ Topaktaş’la konuştuk. Sanılanın aksine B Planı dergisi ölmüşlerle de söyleşebildiğini göstermek için Claude Lévi-Strauss’la College de France'ın Sosyal Antropoloji Laboratuvarı’nda konuştu. Bernadette Bucher’e ısmarladığımız bu çeviri biraz geç olsa da (yaklaşık 30 yıl) elimize nihayet ulaştı ve biz de bu uzun söyleşinin ilk bölümünü yayımlayalım dedik.

Bu neden önemli? Biz Müslümanlar olarak okuduğumuz herşeyin İslam adına bize kazandırdıkları ile ilgilenmek zorundayız. Şiir ve romana da böyle yaklaşılması gerekiyor. O yüzden sanatın ya da bilimin İslam’la bağdaştırabileceğimiz hiçbir alanını es geçmememiz gerektiğini biliyoruz. Antropoloji bizim bugünün dünyasını anlamamız için sıklıkla başvurabileceğimiz bir bilim. Bir sanat olarak sinema da öyle. B Planı 20 sayfa bir dergi ama herşeyden değil, bizi ilgilendiren, Müslümanlığımızı ilgilendiren herşeyden bahsetme eğilimi taşıyan bir dergi.

Halihazırda Türkiye’de çıkan her edebiyat dergisi dikkat ederseniz şairlerin dergisi olmak durumunda. Romancıların ya da hikâyecilerin dergi çıkardığına ender rastlanıyor. B Planı da esasında bir şiir dergisi. Bu ilk sayımızda şiirleriyle, suya düşmüş bütün planların aksine B Planı’na itimat eden şairlerimiz ise Hilâl Örnek, İsmail Kemal Durhan, Alkan Kılıç, Ümit Erdem, Murat Çelik, Talip Nacar, Osman Sifil, Nazmi Cihan Beken, Salim Nacar, Abdulkadir Akdemir ve Rıfat Eroğlu.

Amacımız B Planı’nın yazdıran, çizdiren, sorgulayan, sorduran, cevaplayan bir dergi olması. Allah kısmet ederse biz de bir sabite göstermek için elimizden geleni ardımıza koymamaya kararlıyız.

B Planı, varıp eylem köprüsünü geçenlerin dergisi…
İletişim: [email protected]

 
Fatma Ünal  / Dünyabizim.com