Bu mirası modern bir vizyonla canlandırmak amacıyla 2012’de kurulan Mustafa Bilim ve Teknoloji Ödülü (Mustafa Prize), İslam dünyasında bilimsel yeniden doğuşun merkezi olarak öne çıkıyor.
Altıncı Tören 8 Eylül’de
Mustafa Bilim ve Teknoloji Vakfı (MSTF) tarafından iki yılda bir verilen ödülün altıncısı, 8 Eylül 2025’te Tahran’da düzenlenecek. Vakıf, ödülü “İslam medeniyetinin 12 asırlık bilim ve teknoloji mirasını yeniden canlandırma” vizyonuyla tasarladı. Ödül, yaşam ve tıp bilimleri, bilgi ve iletişim bilimleri, nanobilim gibi alanlarda insan yaşamına doğrudan etki eden çalışmaları ödüllendiriyor.
Adaylık ve Stratejik Tasarım
Adaylık süreci üç ana kategori üzerinden yürütülüyor. Bu kategorilerdeki adayların İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi 57 ülkeden birinin vatandaşı olması gerekiyor; din veya cinsiyet ayrımı bulunmuyor. “Tüm Bilim ve Teknoloji Alanları” kategorisinde ise yalnızca Müslüman bilim insanları aday gösterilebiliyor. Bu yapı, hem İİT ülkelerindeki potansiyeli kapsıyor hem de küresel Müslüman diasporasıyla bağlantı sağlıyor.
Büyük Ödül ve Finansman
Her bir kategorinin kazananına 500.000 ABD Doları tutarında ödül veriliyor. Ödül, hükümetler yerine Mustafa Ödülü Yatırım ve Vakıf Fonu aracılığıyla yüzlerce hayırseverin bağışlarıyla finanse ediliyor. Bu yöntem, siyasi bağımsızlığı koruma stratejisinin bir parçası olarak öne çıkıyor.
Türkiye’den Öne Çıkan Başarılar
Türkiye’den bilim insanları ödül tarihinde önemli başarılar elde etti. 2017’de Prof. Dr. Sami Erol Gelenbe, bilgisayar sistemlerinin performansını modelleyen G-Network’leri ile ödüllendirildi. 2019’da Prof. Dr. Uğur Şahin, kişiselleştirilmiş mRNA tabanlı kanser aşıları, Prof. Dr. Ümran İnan ise atmosfer fiziğindeki temel araştırmalarıyla ödüle layık görüldü.
2023’te Prof. Dr. Murat Uysal, geleceğin 6G ve ötesi teknolojileri için kritik “Optik Kablosuz Haberleşme” alanındaki çalışmalarıyla ödül aldı. Mustafa Ödülü, COVID-19 pandemisinden önce mRNA teknolojisinin önemini öngörerek Prof. Şahin’in çalışmalarını tanımasıyla dikkat çekti.
Yan Etkinlikler ve Bilimsel İşbirliği
Ödül, Mustafa Vakfı’nın geniş stratejik ekosisteminin en görünür girişimi. Bilim ve Teknoloji Değişim Programı (STEP), Toplum için Bilgi Uygulaması ve Kavram Yarışması (KANS) ile Noor Öğrenci Yarışması, İslam dünyasında bilim insanları arasında işbirliği ağları kurmayı ve genç nesillere ilham vermeyi hedefliyor.
İslam Coğrafyasında Yeni Bir Bilim İttifakı
Medya ödülü sıklıkla “İslam Coğrafyasının Nobel’i” olarak nitelendiriyor. Vakıf yetkilileri, amacın Batı merkezli bilimsel tanınma sistemleriyle rekabet değil, İslam dünyasının kendi bilimsel geleneğini canlandırmak olduğunu vurguluyor. Bu yaklaşım, gelişmekte olan ülkeler arasında Güney-Güney işbirliği platformu oluşturuyor ve İslam coğrafyasında “yeni bir bilimsel ittifak” inşa ediyor.
Yapıcı Diplomasi Aracı
Ev sahibi İran için ödül, bilim diplomasisi yoluyla uluslararası alanda yapıcı bir diyalog kurma ve bilimsel itibarını artırma aracı olarak öne çıkıyor. Nature dergisi, 2015’te yayımladığı bir yazıda Mustafa Ödülü’nü “İran’ın bilimsel işbirliğini artırma arzusunun bir göstergesi” olarak yorumladı.
Mustafa Bilim ve Teknoloji Ödülü, İslam dünyasında kendine yeten ve uzun vadeli bilimsel ekosistem geliştirmeyi hedefleyen projelerin vitrini olarak değerlendiriliyor. Türkiye’den çıkan bilim insanlarının başarıları, ödülün en yetkin beyinleri tanıma kapasitesini ortaya koyuyor.
