“Araştırma”; karşılaşılan sorunları çözmeye yönelik yapılan bilgi toplama, bilgileri özgün ve planlı inceleme ve analiz etmeye yarayan bilimsel-teknolojik faaliyettir. “Geliştirme” ise; hali hazırdaki bilgi birikimini ve tekniği özgün ve sistematik çalışmalarla daha ileriye yönlendirme veya önemli ölçüde iyileştirme faaliyetidir.
5746 sayılı “Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun” kapsamında ise Ar-Ge, “kültür, insan ve toplumun bilgisinden oluşan bilgi dağarcığının artırılması ve bunun yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistematik bir temelde yürütülen yaratıcı çalışmalar” olarak ifade edilmiştir.
Ar-Ge çalışmaları teknolojik know-how ı yüksek ürünlerin geliştirilmesinde çok önem arz eden bir hale gelmiştir ve firmaların Ar-Ge’siz ürünlerle piyasa şartlarında ayakta durmaları oldukça zorlaşmıştır. Günümüzün acımasız ve sert küresel rekabet ortamı içerisinde firmalar, riskleri azaltmak, fırsatları değerlendirmek, güncel teknolojiyi sistematik bir şekilde yönetmek, iletişim ve süreç yönetimine dayalı pazarlama stratejileri geliştirmek ve sürdürülebilir gelişmeyi yakalamak için mutlaka ve mutlaka Ar-Ge’ye yatırım yapmak zorundadırlar. Ar-Ge’ye yatırım yapmak firmanın geleceğine yatırım yapmaktır. Ar-Ge yatırımı yapan firmalar, rakiplerine göre daha yenilikçi ve verimli bir hale gelerek pazar paylarını artırır ve rekabet güçlerini yükseltir. Ar-Ge yapılmadan stratejik öneme sahip ürünlerin geliştirilmesi, üretilmesi ve rekabet edilmesi günümüz bilim ve teknoloji çağında artık imkânsız bir hal almıştır.
Ar-Ge sistematiği, firmaların özgün ürünler ve hizmetler geliştirmesine, mevcut ürünlerini ve hizmetlerini iyileştirmesine ve pazarda daha rekabetçi hale gelmesine yardımcı olur. Ar-Ge faaliyetleri, üretim ve iş süreçlerinin optimize edilmesine ve daha verimli hale gelmesine yardımcı olarak verimliliği arttırır ve böylece firmaların uzun vadeli başarıya ulaşmasına ve sürdürülebilir bir şekilde büyümesine katkı sağlar. Ar-Ge çalışmaları, yeni bilgi ve teknolojilerin keşfedilmesine ve geliştirilmesine imkân sağlayarak, firmaların bilgi birikimini ve teknolojik kapasitesini arttırır ve ulusal ve uluslararası rekabette öne geçmesini sağlar. Bu kapsamda;
• Ar-Ge ayrıcalıktır.
• Ar-Ge prestijdir.
• Ar-Ge teknolojik know-how’dır.
• Ar-Ge yeniliktir, keşfetmektir.
• Ar-Ge merak etmektir.
• Ar-Ge mevcut olan ile iktifa etmemek, araştırmak ve geliştirmektir.
• Ar-Ge gelişme ve ilerleme adımlarının başlangıcıdır.
Ar-Ge çalışmalarını genel olarak bu şekilde özetledikten sonra, yerel anlamda ve özelikle de Samsun sanayisi özelinde Ar-Ge’yi değerlendirdiğimizde; geleneksel üretimden yüksek katma değerli üretime geçişi sağlayarak ilimizde refah seviyesini yükseltecektir. Yeni iş alanlarının oluşmasına ve istihdamın artmasına katkıda bulunacaktır. Bilim insanları, mühendisler ve teknik elemanlar gibi kalifiye işgücüne olan ihtiyacı artırarak, nitelikli insan kaynağının gelişmesine katkı sağlayacaktır. Gerçekleştirilecek Ar-Ge yatırımları ile Samsun'daki firmaların orta ve uzun vadede daha inovatif ve rekabetçi ürünler üretebilmeleri mümkün olabilecek ve böylece firmaların yurt içi ve yurt dışı pazarlarda daha fazla pay almaları sağlanacaktır.
İlimizde Ar-Ge'nin gelişmesi için firmaların Ar-Ge faaliyetlerine daha fazla yatırım yapmaları teşvik edilmeli ve üniversite ile firmalar arasındaki üniversite-sanayi işbirlikleri arttırılarak geliştirilmelidir. Samsun sanayisinin gelişmesi ve bölge ekonomisinin kalkınması için Ar-Ge'ye yapılan yatırımlar büyük önem taşımaktadır.
Sonuç olarak, Ar-Ge, bir ülkenin veya kuruluşun geleceği için vazgeçilmez bir yatırım aracıdır. Ar-Ge'ye yapılan yatırımların, kısa vadede maliyet gibi görünse de, uzun vadede çok daha büyük faydalar sağlayacağı muhakkaktır.
Naci KURGAN, Prof. Dr., Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi
