Yapılan inceleme, söz konusu ifadenin sitenin özgün bir anlatımı olmaktan ziyade Lonely Planet'te yer alan İngilizce metinle birebir örtüştüğünü ortaya koyuyor.
Topkapı Sarayı'nın tarihini yabancı ziyaretçilere aktarmak amacıyla hazırlanan ve Get Your Guide Tur firması tarafından hazırlandığı anlaşılan muze.gen.tr adlı internet sitesinin Topkapı Sarayı sayfası, kullandığı dil ve kaynakları bakımından dikkat çekiyor.
Sitede Osmanlı tarihinin en önemli mekânlarından Topkapı Sarayı anlatılırken, sarayın 15. ve 19. yüzyıllar arasındaki dönemine ilişkin İngilizce metinde “libidinous sultans, ambitious courtiers, beautiful concubines and scheming eunuchs” ifadeleri kullanılıyor.
Bu ifade Türkçeye “şehvet düşkünü sultanlar, hırslı saray mensupları, güzel cariyeler ve entrikacı hadımlar” şeklinde aktarılmış.
“LİBİDİNOUS SULTANS” İFADESİ TESADÜF DEĞİL
İngilizce “libidinous” kelimesi; cinsel arzuları güçlü, şehvetli, şehvet düşkünü anlamlarına geliyor.
Dolayısıyla muze.gen.tr'deki Türkçe karşılık, basit bir çeviri hatasından kaynaklanmıyor. İngilizce metindeki sert niteleme Türkçeye yine sert bir ifadeyle aktarılmış.
Ancak burada asıl dikkat çekici husus, söz konusu cümlenin muze.gen.tr'ye özgü görünmemesi.
Aynı ifade, dünyanın tanınmış seyahat rehberlerinden Lonely Planet'in Topkapı Sarayı sayfasında da yer alıyor:
“Libidinous sultans, ambitious courtiers, beautiful concubines and scheming eunuchs lived and worked here...” yani kes kopyala yapıştır.
Muze.gen.tr'nin Topkapı sayfasındaki metin, bu bölüm başta olmak üzere Lonely Planet metniyle dikkat çekici ölçüde örtüşüyor.
OSMANLI TARİHİNE TURİSTİK BAKIŞ
Söz konusu anlatım, akademik bir tarih çalışmasından ziyade yabancı turistlere yönelik popüler seyahat rehberi üslubunu yansıtıyor.
“Şehvet düşkünü sultanlar”, “güzel cariyeler” ve “entrikacı hadımlar” ifadeleri okuyucunun dikkatini çekmeye yönelik dramatik bir saray tasviri oluşturuyor.
Oysa aynı metnin devamında Harem'e ilişkin daha farklı bir yaklaşım ortaya konuluyor.
Sitede, Harem'in kamuoyunda sanıldığı üzere padişahın sınırsız şekilde sefahat yaptığı bir alan olmadığı; gerçekte imparatorluk ailesinin yaşadığı, hayatın gelenek, yükümlülük ve merasimlerle düzenlendiği belirtiliyor.
Bu durum ortaya ilginç bir çelişki çıkarıyor: Metin bir taraftan Osmanlı sarayını “libidinous sultans” ifadesiyle cinsellik merkezli ve olumsuz çağrışımlı bir dille tanımlarken, diğer taraftan Harem'in gerçek işleyişinin bu popüler tasvirden farklı olduğunu kendisi de kabul ediyor.
RESMÎ KURUM İZLENİMİ OLUŞTURABİLECEK AYRINTILAR
Muze.gen.tr'nin Topkapı Sarayı sayfasında ayrıca [email protected] e-posta adresi, Milli Saraylar'a ait telefon numaraları ve Topkapı Sarayı'nın resmî adres bilgileri de bulunuyor.
Sayfada ayrıca Milli Saraylar'ın elektronik bilet sistemi ile MüzeKart hakkında bilgiler veriliyor.
Bu bilgiler, muze.gen.tr'nin Kültür ve Turizm Bakanlığı'na veya Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı'na ait resmî bir internet sitesi olduğunu göstermiyor.
Sitenin kendi içerik yapısı, İstanbul'daki müzeler ve tarihî mekânlar hakkında yabancı ziyaretçilere bilgi sağlayan bir turizm/müze rehberi niteliğinde olduğunu gösteriyor.
SİTE ESAS OLARAK İNGİLİZCE YAYIN YAPIYOR
Muze.gen.tr'nin özellikle Topkapı Sarayı sayfasındaki ana içerik dili İngilizce.
Sayfada “TOPKAPI PALACE MUSEUM”, “OTTOMAN IMPERIAL PALACE”, “Harem Section”, “Imperial Treasury” gibi İngilizce başlıklar kullanılıyor.
Türkçe alan adına rağmen sitenin içerik anlayışı, ağırlıklı olarak İstanbul'u ziyaret eden yabancı turistlere yönelik hazırlanmış görünüyor.
Topkapı Sarayı sayfasında ayrıca ziyaret saatleri, bilet fiyatları, ulaşım, Harem, Hazine, sarayın dört avlusu ve diğer bölümlere ilişkin ayrıntılı bilgiler bulunuyor. Sayfa 16 Temmuz 2026 tarihinde güncellendiğini belirtiyor.
BU METİN NEDEN KULLANILIYOR?
Burada tartışılması gereken yalnızca “şehvet düşkünü” kelimesi değil.
Asıl mesele, Osmanlı tarihinin yabancı ziyaretçilere hangi anlatı kalıplarıyla sunulduğu.
Topkapı Sarayı; devlet yönetiminin, Osmanlı hanedan hayatının, sanatın, mimarinin, ilmin, kutsal emanetlerin ve yüzyıllar boyunca oluşmuş büyük bir medeniyet birikiminin merkezlerinden biri.
Böylesine önemli bir tarihî mekânın tanıtımında “şehvet düşkünü sultanlar”, “güzel cariyeler” ve “entrikacı hadımlar” gibi ifadelerin öne çıkarılması ise tarihî gerçekliğin hangi yönlerinin turistlere sunulmasının tercih edildiği konusunda soru işaretleri doğuruyor.
Üstelik kullanılan İngilizce paragrafın Lonely Planet'teki metinle birebir örtüşmesi, muze.gen.tr'nin içerik üretim yönteminin ayrıca incelenmesini gerektiriyor.
RESMÎ KAYNAK İLE TURİSTİK ANLATIM BİRBİRİNE KARIŞTIRILMAMALI
Ortaya çıkan tabloya göre muze.gen.tr'yi Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın veya Milli Saraylar'ın resmî internet sitesi olarak değerlendirmek doğru görünmüyor.
Site, resmî kurumlara ait iletişim bilgilerini ve müze verilerini kullanıyor; ancak bu durum siteye otomatik olarak resmî kurum niteliği kazandırmıyor.
Dahası, Topkapı Sarayı sayfasındaki bazı içeriklerin Lonely Planet metniyle büyük ölçüde örtüşmesi, sitenin bağımsız bir turizm rehberi olarak değerlendirilmesini tartışmalı hale getiriyor.
Topkapı Sarayı'nı milyonlarca ziyaretçiye tanıtan metinlerde, Osmanlı medeniyetinin tarihî gerçekliği ile yabancı turistin ilgisini çekmek amacıyla oluşturulan egzotik ve sansasyonel saray anlatısı arasındaki sınırın dikkatle korunması gerekiyor.
