Svastika, namıdiğer "Gamalı Haç", 1930’lu yıllardan itibaren Adolf Hitler’in Arî ırk takıntısıyla "kötülüğün simgesi" haline gelene dek, aslında insanlık tarihinin en kadim dostluk ve şans sembollerinden biriydi.
Ukrayna’da bulunan 12 bin yıllık mamut dişi figürlerinden Truva antik kentine kadar dünyanın dört bir yanında iz bırakan bu sembol, bugün Batı dünyasında nefretle, Doğu dünyasında ise hâlâ kutsallıkla anılmaya devam ediyor.
Şansın sembolü nasıl lekelendi?
Svastika kelimesi Sanskritçe "su" (iyi) ve "asti" (olmak) köklerinden türetilmiştir. Hinduizm, Budizm ve Caynizm’de güneşin hareketini, evrenin evrimini ve dört yönü temsil eden bu kutsal simge, 19. yüzyılın sonunda Alman arkeolog Heinrich Schliemann’ın Truva kazılarında benzer motifler bulmasıyla yanlış bir kaderin kurbanı oldu. Schliemann, bu benzerliği Almanların ataları olan "Aryan" ırkının bir kanıtı olarak yorumlayınca, milliyetçi gruplar sembolü ırksal saflığın simgesi olarak sahiplendi.
Hitler’in tasarımı ve propaganda gücü
Adolf Hitler, "Kavgam" kitabında bu sembolü nasıl bizzat tasarladığını anlatır. Kırmızı zemin üzerinde beyaz bir daire ve içinde siyah, 45 derece döndürülmüş bir "Hakenkreuz" (çengelli haç). 1920’de Nazi partisinin resmî amblemi olan bu şekil, zamanla Yahudi soykırımı ve faşizm ile özdeşleşti. Batı toplumunda binlerce yıllık "uğur" imajı, sadece birkaç on yıl içinde yerini derin bir korku ve acıya bıraktı.
Günümüzde büyük çatışma: Yasak mı, kutsal mı?
Bugün Almanya başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde Nazi sembollerinin kullanımı hapis cezası gerektiren bir suçken; Hindistan, Japonya ve Endonezya gibi ülkelerde Svastika, düğünlerden tapınaklara kadar her yerde kutsiyetini koruyor. Hindu toplulukları, Nazilerin aslında Svastika’yı değil, onun çarpıtılmış bir versiyonu olan "Çengelli Haç"ı kullandığını savunarak sembolün itibarını iade etmeye çalışıyor.
