Modernleşme Elbisesi Müslümana Uymaz

Seyyid Hüseyin Nasr, İslam’ın bugünkü durumunu anlatarak başlıyor İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı kitabına. İslam’ın maneviyat dünyasında bir nur olduğunu vurguluyor. Varlığın farkında olma haline yaklaşma anlarını İslam ile tadabileceğimizi belirtiyor. Böylece de kendi varlığımızın amacını keşfederiz. İşte tam bu noktada modernitenin çıkmazının başladığına dikkat çekiyor yazar. Çünkü modernite ‘din’ olgusunu hayattan soyutlarken insanı aslında gerçeğin kenarlarına doğru iteliyor. Allah’ı hayatın akışından çıkartarak ‘birey’ olmanın tadına baktırıyor, burada devreye girense insanın nefsi oluyor. Neticede insan hem aldanan hem de aldatan taraftadır. İkisi de insanın iman gücüne göre şekil alıyor tabi. İmanı güçlü olan kişiler ne aldatır ne de kolay kolay aldanır.
Modernitenin getirmiş olduğu sorunların olduğunu, insanların bu sorunların da farkında olmasına karşın yine bunu modernite içinde aşmaya çalıştıklarından bahsediyor Seyyid Hüseyin Nasr. Modern insanın sorunlara karşı çözüm ürettiğini fakat sürekli olarak üretme içinde olduğunu ancak sorunların kökenine inmediğine vurgu yapıyor. Bu temelsiz çözümlerle de içinden çıkılamayacak bir çıkmaza girilmiş oluyor. Bu sorunları kalbî yönden çözme eylemine safsata gözüyle bakıldığından, kalpte başlayan sorunlar çözülemiyor. Hep o inanç boşluğu kalıyor insanın içinde. Sadece akla anlam yüklenmesi insanın kalp tarafını önemsememesine neden oluyor. Fakat kitapta da belirtildiği gibi akıl bizlere denizin dalga boyunu ölçebilir, fakat denizin insana verdiği huzuru anlatmaz. Bu yüzden bizi tam bir deniz bilgisine eriştirmez.

İnsan kendi içine döndüğünde koca bir boşluk buluyorsa

Modernite insan hayatına parçalı anlayış ve bunu izleyen davranışları getirmiştir. Fakat bu anlayış yaratılış hakikatine hiç uygun düşmeyen bir olgudur. Çünkü İslamiyet’te tevhid ilkesi olduğundan birlik, bütünlük söz konusudur. Aksi halde zaten insanda hem madde hem de ruh birleşmezdi. Seyyid Hüseyin Nasr’ın merkez ve kenar üzerinden insanın yaşayışını değerlendirmesi çok iyi tespit gerçekten. Parçalı davranışların insanı kenarda bıraktığını ve bu düşünce içinde merkeze ulaşmanın sıkıntı olduğunu belirtiyor. Merkezin farkında olunmamasının tehlikeli olduğunu, merkezi bilip de kenarı tercih edenlerin de aynı durumda olduğunu vurguluyor.

İnsanın kendini ve doğayı anlaması için bilimsel bilgi yeterli olamıyor, işin içinden kalbi çıkardığımızda bir sonuca varmamış oluyoruz. Batı medeniyetinin moderniteyle birlikte ‘bunalım medeniyetine’ dönüştüğünden bahsediliyor. Maddeyi ön plana çıkartarak, manevi dünya hep boş bırakılıyor. Bu da insanın fıtratına aykırı bir durum… Manevi duyguları bu denli dışarı atan bir anlayışta insanın, doğanın yararına bir şey yapması pek de mümkün değil. İnsan kendi içine döndüğünde koca bir boşluk buluyorsa, zaten bunalım başlamış oluyor. Modernite din olgusunu insan hayatından kovalarken, dinin getirdiği erdemli davranışları da reddetmiş oluyor tabii ki. Bu da başlı başına bir sorunu beraberinde getiriyor. Sonra da insana erdemli davranışları dinin dışında bir şekilde tanımlayarak öğretmeye çalışıyor. İnsanın hem hayatından dini çıkarmanın, hem de onun dışında erdemi öğretmenin modernitenin en büyük çıkmazı olduğunu söylüyor Seyyid Hüseyin Nasr.

Seyyid Hüseyin Nasr, bataklık içinde olan çağdaş insanın merkezden gelen ve merkeze karşılık gelen bir mesaja ihtiyacın olduğunun altını çiziyor. Bu mesajın Doğu geleneklerinde yaşadığını ve bu mesaj her nerdeyse oraya yönelmenin olması gerektiğini belirtiyor.

Modernliğin çıkmazına düşmüş insan yolunu nasıl bulabilir?

Modernitenin takıntı haline getirdiği, insanların da gözünü boyadığı ‘özgürlük’ kavramı da ele alınmış Seyyid Hüseyin Nasr tarafından bu kitapta. Mutlak özgürlüğün zaten Allah’a ait olduğunu ve insanın Allah’a yaklaştıkça özgürleşebileceğini dile getiriyor. İslamiyet’in insan hayatına kısıtlamalar getirmediğini, tam aksine sınırlamaların özgürlüğe yani Mutlak gerçeklik olan Allah’a ulaştırmak için konulduğunu belirtiyor. Görüldüğü gibi modernitenin ‘özgürlük’ anlayışı tüm bu mükemmel döngüyü bozmaya çalışıyor. Modernitenin insanı nasıl kandırdığını bir kez daha okuyoruz İslam ve Modern İnsanın Çıkmazı kitabında. Birey olmanın aslında ızdıraplı bir şey olduğunu, insana ‘birey’ kadar değer verildiğine vurgu yapılıyor.

Moderniteyi, İslam yaşayışı üzerine oturtmanın tamamen yanlış bir hareket olduğunu kitabın genelinden anlayabiliyoruz. Aradaki farklılıklar çok derin ve keskin görünüyor. Modernite salt düşünceyi, aklı savunurken, İslam hem aklı hem de kalbi birleştiricidir. Modernite parçalarken, İslam bütünleştirir.

İslamiyet’te birbirinden ayrılmayacak bir şey de düşünce ve eylemdir. İnsanın düşündüklerini aynı derecede eyleme dökmesi, yaptığı eylemi kadar da düşünmesi gerekiyor. Bunu da Peygamber Efendimizin hayatını anlatarak açıklıyor. İslam’da düşüncenin eyleme dönüşmesi esastır. Bunu ezandaki çağrılara atıf yaparak açıklayan Nasr, burada da hem düşüncenin hem de eylemin bütünleştiğini anlatıyor.

İslam’ın akla ve ruha hitab eden anlayışının karşısında modernitenin çıkmazlarının iyice açığa çıktığını anlıyoruz kitapta. Bir insanın hem modern olup hem de İslam’ın uygun gördüğü şekilde yaşamasının mümkün olmayacağı savunuluyor. “Modernleşmiş Müslüman” ifadesinin de yine kendi içinde bir çıkmaz olduğunu anlatıyor. Bu yüzden Müslüman’ın İslam’ı öğrenmesi ve vahyin ışığında düşüncelerini şekillendirmesi gerekiyor. Ancak o zaman modernliğin çıkmazına düşmüş insan yolunu bulabilir. Merkez ve kenar üzerinde şekillenen İslam ve modernite konularını detaylı bir şekilde inceleyip kaleme almış Seyyid Hüseyin Nasr, İnsan Yayınları'ndan çıkan bu kitabında.
 
Sevde Kaya - dünyabizim.com