Çalışmalar, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ne bağlı arkeoloji ekiplerince sürdürülüyor.
KAZILAR BÜYÜK CAMİ ÖNÜNDE YOĞUNLAŞTI
Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından Saathane ve Büyük Cami çevresinde yürütülen arkeolojik kazılar önemli bir bulguyla sonuçlandı.
Tarihî Samsun Kalesi’nin kapılarından biri olan Bağdat Kapısı’na ait kalıntılar, Büyük Cami önünde yapılan çalışmalar sırasında tespit edildi.
Kazı faaliyetleri, Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Arkeoloji Müdürlüğü denetiminde devam ediyor.
SAMSUN ŞEHRİN KENTİN KURUCU YAPISIYDI
1092 yılında Danişmendliler tarafından inşa edilen Samsun Kalesi, bugünkü şehrin çekirdeğini oluşturan en önemli savunma yapılarından biri olarak biliniyor. Atik Kale adıyla da anılan yapı; Saathane Meydanı’ndan bedestene, deniz kıyısında ise bugünkü Büyük Cami çevresine kadar uzanan geniş bir alanı kapsıyordu.
Tarihî kaynaklara göre kale; batı, doğu ve sahile açılan Kumkapı olmak üzere üç ana kapıya sahipti. Gün yüzüne çıkarılan Bağdat Kapısı kalıntılarının, bu kapı sisteminin önemli bir parçası olduğu değerlendiriliyor.
EVLİYA ÇELEBİ’NİN TASVİR ETTİĞİ KALE
Evliya Çelebi, 17. yüzyılda Samsun’u ziyaretinde Samsun Kalesi’ni; 70 kuleli, binlerce mazgallı, denizle iç içe güçlü bir savunma yapısı olarak tasvir etmişti. Kale içinde evler, dükkânlar, mescitler ve Selçuklu komutanı Hızır Bey tarafından yaptırılan cami bulunuyordu. Bu caminin yerinde bugün Büyük Cami yer alıyor.
YANGINLAR, DEPREMLER VE YIKIM SÜRECİ
1668 Kuzey Anadolu Depremi ile ciddi hasar gören kale, 1869 Büyük Samsun Yangını’na kadar büyük ölçüde ayakta kaldı. Yangın sonrası hazırlanan imar planları doğrultusunda kale surları aşamalı şekilde yıkıldı. II. Meşrutiyet döneminde alınan kararlarla Samsun Kalesi tamamen ortadan kaldırıldı.
DAHA ÖNCE DE KALINTILAR BULUNMUŞTU
Samsun Kalesi’ne ait sur kalıntıları ilk kez 2008 yılında Büyük Cami çevresindeki düzenleme çalışmaları sırasında ortaya çıkarılmış, 2015 yılında Saathane Meydanı’ndaki kazılarda yeni sur izlerine ulaşılmıştı. Son kazıyla birlikte Bağdat Kapısı’nın ortaya çıkarılması, Samsun’un tarihî kimliğine dair önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
KORUMA VE SERGİLEME BEKLENTİSİ
Ortaya çıkarılan kalıntıların koruma altına alınması ve Samsun’un tarihî belleğine kazandırılması hedefleniyor. Uzmanlar, bulguların kent tarihine ışık tutacak nitelikte olduğunu vurguluyor. Kazı çalışmalarının önümüzdeki günlerde daha da genişletilmesi bekleniyor.
