Rapora göre, üretici ile market arasındaki fiyat uçurumunun zirvesinde yüzde 999,2'lik rekor farkla limon yer aldı. Tarlada 3 lira 90 kuruşa alıcı bulan limon, market reyonlarında 11 katına çıkarak ortalama 42 lira 87 kuruştan satıldı. Ekim ayında hem tarlada hem de markette fiyatı en çok yükselen ürün domates olurken, fiyatı en fazla gerileyen ürün ise limon oldu.
Limonu incir, havuç ve elma izledi
Üretici ve tüketici arasındaki makasın açıldığı diğer ürünlere dikkat çeken TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, limondaki 11 katlık farkı diğer tarım ürünlerinin izlediğini belirtti. Verilere göre:
Kuru incir: Üreticide 135 lira, markette 585 lira 41 kuruş (%333,6 fark - 4,3 kat)
Havuç: Üreticide 12 lira 50 kuruş, markette 47 lira 84 kuruş (%282,7 fark - 3,8 kat)
Elma: Üreticide 21 lira 66 kuruş, markette 72 lira 17 kuruş (%233,2 fark - 3,3 kat)
İç fındık: Üreticide 350 lira, markette 1.164 lira 77 kuruş (%232,8 fark - 3,3 kat)
Markette 36 ürünün 25'i zamlandı
Ekim ayında market raflarındaki 36 temel gıda ürününün 25’inde fiyat artışı, 11’inde ise düşüş yaşandığını bildiren Bayraktar, zam şampiyonunun yüzde 62,9 artışla domates olduğunu kaydetti. Domatesi sırasıyla sivri biber (%35,2), mısırözü yağı (%34,1), salatalık (%32) ve yeşil soğan (%27,9) takip etti. Reyonda fiyatı en çok gerileyen ürünler ise yüzde 16,5 ile limon, yüzde 8,9 ile maydanoz ve yüzde 8,1 ile pirinç olarak kayıtlara geçti.
Üretici kanadında ise takip edilen 28 ürünün 15’inde fiyat artışı, 9’unda düşüş görüldü. Tarlada fiyatı en çok artan ürün yüzde 76,1 ile yine domates olurken, en sert düşüş yüzde 44,3 ile limonda kaydedildi.
Fiyat dalgalanmalarının perde arkası: Seraya geçiş ve hasat bolluğu
Fiyat hareketliliklerinin sahadaki nedenlerini sıralayan Bayraktar; domates, salatalık, sivri biber ve yeşil soğandaki sert yükselişin tarla üretiminin sona erip örtü altı (sera) üretime geçiş sancısından kaynaklandığını vurguladı.
Fiyatı gerileyen ürünlerde ise rekolte ve hasat süreçleri etkili oldu. Limonda erkenci hasadın devam etmesi ve arzdaki fazlalık fiyatları aşağı çekerken, zeytinyağında yüksek rekolte beklentisi ve mevcut stoklar üretici fiyatlarını geçen yılın altına itti. Patateste depo fazlası ürünlerin düşük fiyattan elden çıkarılması, fındıkta ise piyasadaki alım baskısı üretici fiyatlarının gerilemesine neden oldu.
Gübre ve mazot maliyetleri çiftçinin belini büküyor
Üretim maliyetlerindeki yıllık ve aylık artışların sürdüğüne işaret eden Bayraktar, tarımsal girdilerdeki tırmanışa dikkat çekti. Rapora göre tarımsal üretimde kullanılan temel girdilerdeki değişim şöyle gerçekleşti:
Mazot: Aylık yüzde 3,5, yıllık ise yüzde 73,4 artış gösterdi.
Gübre: Yıllık bazda amonyum nitrat gübresi yüzde 67,7, amonyum sülfat gübresi yüzde 56,7, 20.20.0 kompoze gübre yüzde 42,3 ve DAP gübresi yüzde 39,7 zamlandı.
Yem ve enerji: Yıllık süt yemi yüzde 38,9, besi yemi yüzde 38,6 oranında artarken, tarımsal sulama ve işletmelerde kullanılan elektriğin fiyatı yıllık yüzde 25,1, tarım ilaçları ise yüzde 27,7 yükseldi.
