Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Gazze savaşı kapsamında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında çıkarılan tutuklama emirlerine yönelik İsrail’in yaptığı itirazı reddetti. Temyiz hâkimlerinin kararıyla birlikte, savcılığın yürüttüğü soruşturmanın devam edeceği ve tutuklama emirlerinin geçerliliğini koruduğu resmen teyit edildi.
UCM: Yetki Aşımı Yok, Soruşturma Kapsamı Geniş
UCM temyiz hâkimleri, alt mahkemenin verdiği kararı bozma talebini kabul etmedi. Mahkeme, savcılığın yetki alanına giren suçlara ilişkin soruşturmanın, 7 Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail’e yönelik saldırısının ardından yaşanan tüm gelişmeleri kapsayabileceğine hükmetti. Bu karar, İsrail’in yargı yetkisine dair itirazlarının hukuki karşılık bulmadığını ortaya koydu.
İsrail’den Sert Tepki: “Egemen Haklar Yok Sayılıyor”
Kararın ardından İsrail Dışişleri Bakanlığı, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, UCM’yi mahkemeye üye olmayan ülkelerin egemen haklarını hiçe saymakla suçladı. İsrail yönetimi, Lahey merkezli mahkemenin yargı yetkisini tanımadığını yineledi ve Gazze’deki eylemlerin savaş suçu oluşturduğu iddialarını reddetti.
Tutuklama Emirleri 21 Kasım 2024’te Çıkarılmıştı
UCM, 21 Kasım 2024’te Netanyahu ve Gallant hakkında Gazze’de sivillere yönelik savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar işlendiği iddiasıyla tutuklama emri çıkarmıştı. Son temyiz kararıyla birlikte bu emirlerin hukuki dayanağı güçlenmiş oldu. Mahkeme, daha önce Hamas liderlerinden İbrahim el-Masri hakkında da benzer suçlamalarla tutuklama emri vermiş, ancak ölümüne ilişkin güvenilir raporlar üzerine bu kararı geri çekmişti.
Gazze’de Yıkım ve Ağır Kayıplar
10 Ekim’de yürürlüğe giren ateşkese rağmen, savaş Gazze’nin altyapısının büyük bölümünü kullanılmaz hale getirdi. Birleşmiş Milletler’in de referans aldığı Gazze sağlık yetkililerine göre, İsrail saldırılarında yaklaşık 67 bin Filistinli hayatını kaybetti. Savaşın ardından bölgede yaşam koşullarının son derece kötü olduğu bildiriliyor.
ABD’den UCM’ye Yaptırım Hamlesi
ABD Başkanı Donald Trump, Şubat 2025’te İsrail’e yönelik soruşturmalar nedeniyle UCM’ye yaptırım uygulanmasını öngören bir kararname imzaladı. Kararnamede mahkeme, “ABD’yi ve İsrail’i hedef alan gayrimeşru eylemler” yürütmekle suçlandı. Ne ABD ne de İsrail UCM’ye üye ülkeler arasında yer alıyor.
UAD Süreci ve Türkiye’nin Müdahillik Başvurusu
Öte yandan Güney Afrika Cumhuriyeti, Aralık 2023’te Uluslararası Adalet Divanı’nda (UAD) İsrail aleyhine “Gazze’de soykırım” iddiasıyla dava açtı. Pretoria yönetimi, İsrail’in eylem ve ihmallerinin Filistin halkını yok etmeye yönelik olduğunu savundu. Türkiye ise Ağustos 2024’te bu davaya müdahil olmak için UAD’ye resmî beyanda bulundu. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, uluslararası topluma İsrail üzerinde baskı kurulması çağrısında bulundu.
UCM’nin, İsrail’in diğer hukuki itirazlarına ilişkin kararlarını ne zaman açıklayacağı ise henüz bilinmiyor.
