Zengezur tuzağı !

Zengezur Koridoru dedik, Türkiye-Azerbaycan dayanışması dedik…

Ama 2025 Ağustos’unda Washington’da atılan imzalarla rota bir anda değişti. Artık Zengezur değil; “Trump Route for International Peace and Prosperity”, halk tabiriyle Trump Koridoru.

Amerika Birleşik Devletleri, Azerbaycan ile Ermenistan arasında tıkanmış barış sürecini kendi öncülüğünde yeniden canlandırdı. Bazı kaynaklar bu anlaşmayı “Türkiye’ye, Çin’e, Orta Asya’ya açılan yeni ticaret kapısı” olarak tanımlasa da, gerçek çok daha sert: ABD, bu koridor üzerinde 99 yıllık altyapı, enerji ve iletişim geliştirme haklarını devraldı  . Yani, mesele yalnız ticaret değil; jeopolitik kontrol el değiştirdi.Aliyev bir zamanlar meydanlarda “Ne oldu Paşinyan?” diye meydan okuyan liderdi. Şimdi ise Trump ile omuz omuza, “Nobel adayımız olsun” diyerek el sıkışıyor. Bu “kardeşlik masalı” mı? Yoksa çıkar temelinde kurulan bir diplomasi satrancı mı?Rusya geleneksel olarak bölgedeki en önemli aktördü, ama bu kez masada yok.

 Washington Post’un ifadesiyle “Rusya’nın etkisi ciddi oranda eridi”  . Çin ve İran da süreç dışında bırakıldı. The Guardian, bu koridor projesinin İran’ın “Karadeniz ve Avrupa’ya erişimini sınırlayacağını” ve jeopolitik anlamda Tahran’ı sıkıştıracağını vurguluyor  . İran, sınırında tatbikatlar yaparak açıkça belirtti: “Bu koridoru engellemeye çalışacağız”  .

Türkiye ise bu yapılana “Orta Koridor’un yeni halkası” diyor; pragmatik ve iyimser bir pozisyondan yaklaşıyor. Ancak gerçek şu: Bu koridorun sahibi değil, sadece kullanıcı koltuğunda. Trump’ın himayesinde işlemeye başlayan bu yol, lojistik ağın patronluğunu elinde tutan Amerikalılar tarafından kontrol edilecek.Türkiye iyimser olarak devam edebilir ancak üç gün sonra Trump delisi bir saçmalık yaparsa ben uyarmıştım.Ayrıca, anlaşma Dağlık Karabağ’a ilişkin Ermenistan anayasasındaki referansların kaldırılmasını gerektiriyor. Bu gereklilik, 2026 yılına planlanan referandumla çözülebilir; ama şimdilik barış hâlâ kağıt üstünde.

Ermenistan, 2025’in başlarında ABD ile “Stratejik Ortaklık Şartı” imzalamıştı: Demokrasi, savunma, hukuk, enerji, kültür gibi alanlarda işbirliği sözü. Yani bu yeni perde, öncesinden planlanmış bir Batı yöneliminin mirası.Son sözüm şu: Aliyev’in “Türklük dostluğu”, Ermenistan’ın “barış arzusu”… hepsi bir diplomatik kılıfa büründürülmüş stratejik hamle. Bu coğrafyada dostluk değil,çıkar kalıcıdır.

Bu oyun kurucusu açık: ABD. Boşuna “Kardeşlik Koridoru” demeyin; bu, maskeli jeopolitik satranç tahtasıdır.