Çarşamba Ovası Ahşap Delta Evi
SON DAKİKA
Sol Ok
Sağ Ok
Yazarlar - Köşe Yazıları
Akasyam Haber
Advert
ANASAYFA Genel Güncel Gündem Siyaset Samsun Haber Kent Kültürü Türkiye Dünya Ekonomi Kültür Tarih
Çarşamba Ovası Ahşap Delta Evi
28.03.2022 18:55:38

 

Çarşamba Ovası Ahşap Delta Evi

Her sel ve taşkından sonra ah vah etmekten perişan olduk.

 

Ders alınsa tarih tekerrür mü ederdi. Anadolu toprakları (yerli halklar hariç ABD, Kanada ve Avustralya gibi) yeni yerleşilmiş bir alan değil ki. Sadece yerleşik hayatın bile 10 bin yıl geçmişi var. Bu kadar zamanda bu insanlar nasıl yaşadılar, hangi felaket karşısında ne tür bir tedbir aldılar, nasıl bir yerleşim sergilediler, ne tür inşa teknikleri denediler... baksak göreceğiz de, ne bakmasını, ne görmesini biliyoruz.

İşte (OMÜ Öğretim Üyesi arkadaşımız Mehmet Aydın'lara ait) Terme - Söğütlü'de  ana yol kenarındaki evleri buna güzel bir misal. (Daha önce paylaştığımız ve Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu hocamızın da dikkatini çekerek örnek gösterdiği) bu ev zemindeki su birikintilerine karşı kazıklar üzerine inşa edilmiş. Yani coğrafi çevreye uygun olarak yapılmış. İbret ve ders almak isteyenler için orada sapasağlam duruyor.

Bir arkadaşımız vasıtasıyla 1950'li yıllara ait Çarşamba fotoları elimize geçti. O fotoğraf grubu içinde ekte gösterdiğimiz siyah beyaz fotolar ilgimi çekmişti. Ben ilk önce onları Samsun Limanı'na taş taşıyan kamyonlar sanmıştım. Sonra fotoları yorumlayan  (ve Bütünşehir dergimizde "1950'lerde Çarşamba" başlığı altında Çarşamba'ya ait anılarını yayınladığım) Cemal Güdül abimiz bize bu taşların temel taşı olduklarını söyledi.

Nasıl yani dedim;

"Çok basit" dedi; "ovanın zemini balçıktı. Ev yapmak ve bunun için  temel atmak icap ettiğinde çamura saplanıyordunuz. Direk de dikseniz zamanla çamura gömülüyordu.  Direklerin toprağa batmaması için de altına taş konuyordu" dedi.

Cemal abinin anlattıklarına göre; bunun için ovanın çevresindeki köylerdeki taş ocaklarından, ya da ırmak yatağında bulunan koca taşlardan faydalanılıyordu. Elde edilen büyük taşlar kamyonlarla ev inşa alanına getirilip toprağa gömülüyor ve temel kazıkları bu taşların üzerine oturtuluyordu. O zamanların kamyonları bu taşlardan 1-2 tanesini ancak taşıyabiliyordu. (Fotoğraflara bakarak taşların büyüklüklerini orantı kurarak bi zahmet siz hesap edin artık!).

Şimdi gelelim klasik delta evimize. İşte yayınladığımız ahşap evin temel direklerinin altında bulunan ve bir kısmı görünen taşlar bu taşlar. 

Yani; aşırı yağışlarda ya da (barajlar inşa edilmeden önceki dönemlerde) ırmak taştığında ova tabanında yüzeysel göllenmelerden evin etkilenerek zeminden çürümesinin önüne geçilmesi gerekiyordu. Dahası evde yaşayanların da bu aşırı nemden etkilenmemesi veya bu durumun  en az zararla  önüne geçilmesi icabediyordu.  Bunun için evler direkler üzerine inşa ediliyor, direkler toprağa (ıslandığında da çamura/balçığa) batıp evin dengesinin şaşmaması, evin yıkılmaması, yan yatmaması için de bu direkler büyük taş bloklar üzerine oturtuluyordu.  Eeeee, Delta ovasında her yer alüvyal toprak, Çarşambalı köylü vatandaş temel direklerinin altına koyacağı taşı nereden bulacak? Tutacak bir kamyon, bu taş nerede varsa oradan getirecek.

Getirmişler, yapmışlar. O günün şartlarında coğrafi çevreye en uygun evi inşa etmişler. Sanırım mesele anlaşılmıştır. (Bunlar benim bildiklerim. Eminim siz daha fazlasını biliyorsunuzdur. Varsa eksiğimiz ve yanlışımız, düzeltin ve tamamlayın lütfen).

Önemli not: Evin sahibi Mehmet Aydın hocamıza sorduk; ev 1949 yılında inşa edilmiş. Çaykaralı Hamdi Usta yapmış. Yaptıranlara yüce Allah'tan rahmet; koruyup kollayan, sahip çıkan dostlarımıza uzun ömürler diliyorum.

Prof. Dr. Cevdet YILMAZ - Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Bölümü Öğretim Üyesi

Çarşamba Ovası Ahşap Delta Evi
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
GALERİLER