Sanayi Aklı Ve Beyin Göçünü Tersine Çevirmek

Türkiye’nin ekonomide 2023 hedefleri var. Milli gelir büyüklüğü ve/veya kişi başına düşen gelir itibarıyla dünyada ilk ona girmek gibi. Bu, nereden baksan 2,5 trilyon dolarlık bir hedef. Bir de 500 milyar dolarlık bir ihracat hedefi var.
 
Peki, bunun ithalat boyutu, dış açık boyutu, finansman boyutu nasıl olacak?
 
Mevcut üretim modeli, iş ahlakı, girişimci(lik) ortamı ve kalitesi, verimlilik ve Türkiye’nin dünyadaki umumi rekabetçilik seviyesi gibi veriler bir arada değerlendirildiğinde bu hedefler pek ulaşılabilir durmuyor. Bunu nasıl başaracağız? Bu hafta başı genel sekreterliğini Faruk Aksoy’un yaptığı Türkiye İstif Makineleri Distribütörleri ve İmalatçıları Derneği’nin (İSDER) yönetim kurulu toplantısında biraz da bu konuları tartıştık.
 
Yaşayarak gördüğümüz gibi cari açık ve enflasyon cephesinde büyük bir zaafa uğramadan yakın gelecekte Türkiye ekonomisinin de % 7 ve üzerinde büyümesi bir hayli zor gözüküyor. Başarıya giden yolda yapılması gerekenlerin başında Türkiye’ye tersine beyin göçünü başarmak ve öğrenme eğrisi etkisiyle bilgi ve görgüyü artırmaktır. Önce Japonya, sonra G.Kore böyle yaptı.
 
10 milyon Euro harcanarak dünyadan peynir ekmek, bakkaldan çerez alır gibi topçu transferi yapılan, yarısı da yedek oturtularak adeta kaynakların çöpe atıldığı bir ülkede, bilgiye, bilene reva görülen utanç verici umursamazlık insanı kahrediyor. Dünya bilgisi ve görgüsü yoksa Türkiye’nin Silikon ve Sağlık Vadisi’ni nasıl kuracaksınız? Nasıl olup da dünyaya IT odaklı ileri teknoloji ve bilgi satacaksınız? Akıllı teşvikler veriliyor. Gerekli ancak yetersiz. Türkiye her alanda kaynak ayırarak, uygun modeller geliştirerek dünyadan yüzlerce liyakat ehli yerli ve yabancı uzmanı getirip işin başına geçirmeli.
 
Geçen ay Samsun’da bir konferans serisi vardı. Adeta bir üniversiteyi anımsatan, öğrencilerin akla ziyan derece zekice sorular sorduğu Feza Koleji ile başlayıp, Canik Başarı Üniversitesi (CBÜ) ile devam eden gün, akşam işadamlarına verilen konferansla bitti. İki şey gördüm. Birisi Samsun gibi her açıdan konumu müsait olan bir şehrin inşaat, AVM, tüketim rantına teslim edilişi. Diğeri de CBÜ’de tersine beyin göçünün nasıl başarılabileceği.
 
Bebek gibi ihtimamla büyütülen bu genç üniversitenin iki şansı var. En büyük artısı iş bilen rektörü Prof. Yunus Bekdemir. Vizyon, heyecan ve umut dolu. Diğeri de bana göre Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) gibi oturmuş bir üniversite ile işbirliği imkânı. Üniversitenin Samsun’u kuşbakışı gören eşsiz manzarası, güzel kampüsü, % 70’i doktorasını yurtdışında alan genç ve dinamik kadrosu, sanayi ile iç içe girmiş bir duruşu var. İktisadi ve idari bilimler, fen edebiyat fakültesi, mimarlık-mühendislik ve eğitim fakültesi; mimarlık, inşaat, işletme, uluslararası ticaret ve işletmecilik, PDR ve Türkçe öğretmenliği, moleküler biyoloji ve genetik gibi de bölümleri var. Genetik bölümünde Bal Araştırma Merkezi, aynı bölümde Kanser Araştırma Merkezi kurmayı hedefliyorlar.
 
Vakıf üniversiteleri rektörden ibaret tek prof. ile başlar. CBÜ, 5 profesör, 1 doçent, 16 yardımcı doçentle başlamış. Burada bizler Nebraska’dan gelen genetikçiyi görüyoruz.
 
Samsun, coğrafi olarak büyümeye müsait. Göç alıyor. Liman ve entegre demiryolu, yeni yapılmış bölünmüş yolu, havalimanı, OMÜ ile beraber iki üniversitesi, kısaca müthiş bir altyapısı var. Peki, buna bağlı bir sanayisi var mı? Asla. Kimse bana Bafra, Havza, Kavak, Tekkeköy gibi yerleri örnek vermeye kalkmasın. Samsun, iyi bildiğim bir bölge. Tarım alanları yüksek niteliksiz gökdelenlere, sanayi alanları ise AVM’lere terk ediliyor. Burada hangi ‘sanayi aklı’, hangi ‘yönetişim’ var acaba? Samsun’da sanayi olursa Sinop’ta ve Kastamonu’da da turizm olur. Samsun’da sanayi yoksa Türkiye’de de 2023 yok demektir.

İbrahim Öztürk / ZAMAN