Ancak 1 Aralık 1913’te bir uçağa binerek havalanan ilk Türk kadını olarak tarihe geçmiştir.
Gerçek anlamda ilk kadın pilot ise 1930’lu yıllarda Vecihi Hürkuş’un tayyare mektebinde eğitim alan Bedriye Tahir Gökmen’dir.
Belkıs Şevket Hanım: Uçan İlk Türk Kadını
Osmanlı döneminde kadınların toplumsal hayatta görünürlüğü sınırlı iken, Belkıs Şevket Hanım bu görünürlüğü cesur bir eylemle aşmıştır. 1913’te, Balkan Savaşı sonrasında donanmaya destek için düzenlenen bağış kampanyasına dikkat çekmek amacıyla, Yeşilköy’de Üsteğmen Fethi Bey pilotluğundaki “Osmanlı” adlı uçakla havalanmış, 15 dakika süren bu uçuşta Şişli, Hürriyet Abidesi, Üsküdar ve Kadıköy semalarında gezinmiştir.
Osmanlı Müdafaa-i Hukuk-u Nisvân Cemiyeti kurucu üyelerinden, Kadınlar Dünyası dergisi yazarı, müzik öğretmeni ve çocuk terbiyecisi olan Belkıs Hanım, bu uçuş sırasında havadan kadın haklarına dair beyannameler ve bağış çağrısı içeren kartlar da dağıtmıştır. Yabancı basında da geniş yankı uyandıran bu eylem, Berliner Tageblatt gibi yayınlarda “cesur bir jest” olarak tanımlanmıştır. Ancak hedeflenen bağış miktarına ulaşılamamış ve yalnızca 2622 kuruş toplanabilmiştir.
Bedriye Tahir Gökmen: Türkiye’nin İlk Kadın Pilotu
Gerçek anlamda pilotluk eğitimi alarak bu unvana sahip olan ilk Türk kadını ise Bedriye Tahir Gökmen’dir. 1932 yılında Vecihi Hürkuş’un kurduğu Vecihi Sivil Tayyare Mektebi’nde eğitim alan Bedriye Tahir, başarıyla tamamladığı eğitimin ardından sınavları geçerek uçuş sertifikasını aldı. Ancak Türkiye'de sivil havacılık otoritesi eksikliğinden dolayı resmi ruhsat başvurusu karşılık bulmadı. Yine de Bedriye Tahir, “ilk lisanslı kadın pilot” olarak tanınmıştır.
Havacılığa olan tutkusu nedeniyle arkadaşları ona “Gökmen Bacı” lakabını verdi. Bu lakap, zamanla adıyla özdeşleşti. Kadınların toplumda yeni yeni yer edindiği bir dönemde böylesi bir alanda yer almak büyük cesaret isterken, çalıştığı kurumdan izinsiz uçtuğu gerekçesiyle maaşı kesilmiş ve görevinden ayrılmak zorunda kalmıştır.
Sabiha Gökçen: Savaş Pilotluğunun İlk Kadını
Havacılıkta kadın öncülerden söz ederken, Türkiye’nin ilk kadın savaş pilotu olan Sabiha Gökçen de ayrı bir yere sahiptir. Sadece Türkiye’nin değil, dünyanın da ilk kadın savaş pilotları arasında yer alan Gökçen, askeri havacılıkta Türk kadınının adını göğe yazdırmıştır.
Sonuç: Cesaretin ve Öncülüğün Adları
Belkıs Şevket Hanım ve Bedriye Tahir Gökmen, farklı dönemlerde ve farklı alanlarda Türk kadınının gökyüzüne açılan kanatları olmuştur. Belkıs Şevket bir sembol, Bedriye Tahir bir ilk ve Sabiha Gökçen bir efsane olarak tarihimize kazınmıştır.
X sosyal medya platformunda zaman zaman Belkıs Şevket’in “ilk pilot” olduğu yönünde asılsız iddialar dolaşsa da, arşivler ve tarihî kayıtlar bu iddiayı doğrulamamaktadır. Belkıs Hanım pilot değil, uçağa binen ilk kadın yolcudur. Pilotluk eğitimi almamıştır.
Haber: Recep Yazgan
