Dün geçerli olan bir usûl, bugün aynı neticeyi vermeyebiliyor. Dün işe yarayan bir anlayış, bugün gelişmenin önünde bir maniaya dönebiliyor. İşte bu noktada insanın, toplumun ve milletlerin önüne tarihî bir tercih çıkıyor: Ya yeni hâl ya izmihlâl!
Bu söz, sıradan bir yenilenme çağrısından ziyade varoluş ikazıdır. Zira yenilenmeyen, zamanın gerisinde kalır; zamanın gerisinde kalan ise bir müddet sonra kendi varlığını koruyamaz hâle gelir. Fakat burada söz konusu olan yenilik, her yeni olana sorgusuz sualsiz kapı açmak da değildir. Asıl mesele, köklerinden kopmadan dallarını yenileyebilmek, özünü muhafaza ederek usulünü geliştirebilmektir.
BİR AĞACIN YAŞAMASI, HER BAHAR YENİ YAPRAKLAR VERMESİNE BAĞLI. Fakat o ağacın hayatiyeti, köklerinin toprağa tutunmasındandır. Kökleri kuruyan ağacın yaprakları bir müddet daha yeşil görünebilir; lakin bu, yaklaşan kurumanın önüne geçemez. İnsan ve toplum da böyledir. Değerlerinden, inancından, ahlâkından ve tarihî hafızasından kopan bir yenilenme, gelişme değil, başkalaşmadır. Öte yandan geçmişin bütün uygulamalarını, değişmez hakikatlermiş gibi bugüne taşımak da hayatın akışına karşı kürek çekmektir.
