Evet için bir dipnot!

12 Ağustos 1930 yılında kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası, 14 Ekim 1930’da yapılan Mahalli İdareler seçimlerinde, Samsun Belediye Başkanlığı’nı Cumhuriyet Halk Fırkası’nın 416 oyuna karşılık 3.312 oy ile kazandı.

Seçimlerden sonra Serbest Cumhuriyet Fırkası, 17 Aralık 1930'da Dahiliye Vekâleti’nce kapatıldı.

SCF kapatılınca, seçimleri kazanan belediye başkanları ya istifaya ya da Cumhuriyet Halk Partisi’ne geçmeye zorlandı.

Samsun Belediye Başkanı Boşnakzâde Ahmet Bey Reis-i Cumhur Mustafa Kemal’in emrine rağmen, başkanlıkta kalmaya ısrar etti.

Bunun üzerine Reis-i Cumhur, Kayseri yönünde trenle devam ettiği yurt gezisinde rotayı Samsun’a çevirdi.

22 Kasım 1930'da Samsun’a vardılar. Akşam Samsun Valisi Kazım Paşa, Reis-i Cumhur şerefine bir ziyafet düzenledi.

Sofrada Validen başka Samsunlu yoktur.

Reis-i Cumhur sordu;

"Belediye başkanı nerede, Şehirlerine misafir geldik?"

Bunun üzerine Belediye Başkanı Boşnakzâde Ahmet Resai Bey apar topar masaya getirildi.

Yemeğe başlandı. Reis-i Cumhur’un “İçelim” işareti ile kadehler kaldırıldı.

Ahmet Bey su bardağını kaldırınca zaten sinirli olan Reis-i Cumhur: "Ne o Reis beyefendi, yoksa rakı günah diye içilmiyor mu?"

"Hayır, efendim yemek yemiş bulundum da!"

"Demek bizim geleceğimizi bilmiyordunuz?"

"Biliyordum, yemeğe davet edilmedim."

Bunun üzerine Valiye dönerek Başkan'ın neden davet edilmediğini sordu, cevap alamadı.

Samsun Valisi Kâzım Paşa, Samsun Belediye Başkanlığı seçimini CHP'yi hezimete uğratarak açık ara kazanan Serbest Fırkalı Başkanı davet etmeyi uygun bulmamıştır.

Reis-i Cumhur, Boşnakzade Ahmet Resai Bey’e Serbest Fırka’nın lağvedildiğini söyleyerek,

“Şimdi, Reis beyefendi; zatıâliniz de artık feshedilmiş olan bir fırkanın Belediye Reisi olarak vazifenizde devam etmek istemezsiniz değil mi? İstifa ediniz, yeniden intihap yapılsın, belki yine zatıâliniz seçilebilirsiniz” dedi.

Fakat beklemediği şu cevabı aldı;

“Paşam, bendeniz Serbest Fırkayı tanımıyorum ve reisliğe de o fırkanın namzedi olarak seçildiğimi kabul etmiyorum. Bu intisap halkın şahsıma karşı bir itimadı şeklinde tecelli etmiştir. Mesele sırf seçimin serbest olmasından ibarettir. Eğer bu vaziyette istifa edersem, halkın bu teveccüh ve itimadına karşı küfranı nimette bulunmuş olurum. Eğer bendenizin bu işte kalması arzu buyurulmuyorsa, hükümetin elinde kuvvet vardır, Şûr’ayı Devlet vardır, intihabı fesheder. Bendeniz de o zaman halka karşı mahçup vaziyette kalmam”

Bu cevap karşısında sakin bir ses tonuyla, “Düşündüğünüz doğrudur. Arzu ettiğiniz gibi olsun”

Vakit ilerleyince Samsun Belediye Başkanı Boşnakzade Ahmet Resai Bey, mazeret göstererek Reis-i Cumhur’dan müsaade istedi. Müsaade aldıktan sonra kemali hürmetle sofradan kalkıp gitti.

Bu gidişin ardından Reis-i Cumhur hiddetle Valiye döndü;

“Vali Paşa hazretleri; belediye reisi diye seçtiğimiz bu adamın yaptıklarını gördünüz mü? Her şeyden evvel terbiyesiz. Şehirlerine misafir geliyoruz. İçki ikram ediyoruz içmiyor, sonra da bir Reisi Cumhur sofrasında biz kalkmadan sofradan kalkıp defolup gidiyor. Reisinizin hareketlerini beğendiniz mi?”

Çok değil iki gün sonra Samsun Valisi Kâzım Paşa görevinden el çektirildi.

Ve tabi ki, Samsun Belediye Başkanı Boşnakzade Ahmet Resai Bey de Samsun seçimlerinin feshi ve yenilenmesi kararıyla görevinden alındı.

Birkaç gün sonra bu mesele kendisine sorulunca Reis-i Cumhur, “Bizim emrimizle yaptı” diyecektir.

ETİKETLER:

NELER SÖYLENDİ?