İnsan hayatına biraz yakından bakınca gerçekten de hiçbir şeyin bütünüyle kaybolmadığını fark ediyoruz. Yalnızca biçim değiştiriyor. Bir olay unutuldu sanılırken bir davranışa siniyor, bir acı huya dönüşüyor, bir korku çocuğun yetiştirilme tarzına sızıyor. Bir ailenin yıllarca ağzına almadığı mesele, bir sonraki kuşakta bambaşka bir kılıkta karşımıza çıkıyor. Bazen insanın kendisi değişiyor ama yaşadığı şey, çevresindekilerin hafızasında yaşamaya devam ediyor.
İnsanı anlamanın en zor tarafı belki de tam burada başlıyor. Çoğu zaman geçmişi geride bıraktığımızı sanırız. Oysa geçmiş, arkamızda kalan bir manzara değil; içimizde sessizce çalışmaya devam eden bir sistemdir.
