Gerçekten “Bir Başkaymış”

Dijital platformların birinde sekiz bölümlük bir dizi var. Adı “Bir başkadır” Seyreden herkes sanki fikrini paylaşmak zorundaymış gibi hissediyor ve kendince birşeyler yazıyor. En çok da muhafazakar camiadan değerlendirme okudum.    Anlata anlata bitiremiyorlar. Biraz eziklik, biraz kompleks, çokça özenti dolu bir sürü yorum. Mesela bir tane hanım öğretmenimiz, arkadaşından bahseder gibi oyuncunun ismini söyleyip, “a benim güzelim nasıl oynadın sen öyle, inanılmaz tebrikler ediyorum” gibi şeyler diyor. Ve devamında her kelimesi tartışma konusu ifadeler.  Bir diğeri “bakın ne derin sinema kültürüne sahibim” dercesine yönetmen mukayeseleri yapıyor... Sosyolojik çıkarımlar, müzikler, kostümler, mekânlar, daha neler neler... Anlat anlat bitmiyor. Onlarca farklı övgü okudum.  Filmi izleyip görüşünü paylaşan sınıfsız ya da üst sınıf (!) arkadaşların değerlendirmelerine yapılan yorumlar da ayrı bir komedi.  “ay ben de valla... “Aynen”  veya “Katılıyorum” gibi derin yorumlar da var. Son bir haftada tanınmış birkaç köşe yazarı da fimi yazınca, bir an için yahu bir reklam kampanyasının içine mi düştüm diye tereddüt ettim... Ama hayır reklam falan değildi Adamlar ne yapmışsa kendilerini konuşturtmayı başarmışalar...

            Sadece  bir köşe yazarı ve sosyal medyada fikir beyan eden, okyup yazdığı belli olan bir hanım, gerçekten dengeli eleştirel hatta dalga gecer bir dil kullanmış. Ama devede kulak... Kimliksiz muhafazkarların ezici üstünlüğü var. 

            Daha önce hiçbir film için karşılaşmadığım bir durum... Yapılan yorumlardan konu nerdeyse anlaşıldı ama, bu kadar  ilgisi uyandırma sebebini tam olarak anlayamadım.  Ve yüzyılın sanat eseri olmaya aday diziyi  bir arkadaşınım teknik desteği ile ben de seyrettim...

             Bir sosyal deneyin sonuçlarını görmek ve değerlendirmek açısından iyi bir tecrübe oldu. Bir defa şu kesin. Bu filmi seyredip yerlere göklere sığdıramayanların tamamı, kültürel kodları silinmiş ya da  örselenmiş, düşünce dünyaları bulanık, son yirmi yılda alt sınıftan orta sınıfa geçen toplumsal pozisyonunu bir tanıma bağlayamamış akışkan şahsiyetli tipler.

            Evet, oyuncuların hepsi çok iyi oynamış. Mevzu sıradan, kurgu çok kötü ve birkaç yerde gerçekle uyuşmayan mantık hataları var. Büyük hikâyenin içine serpiştirilen ve Türk toplumunda kabulu mümkün olmayan çok şey hayatın içinde yaşanan sıradan şeyler gibi sunulmuş.  Bunlardan kimse bahsetmiyor... varsa yoksa “meryem nasıl oyunculuk o yahu”

            Şimdi gelelim benim anladıklarıma.

            1- Filimde “asıl baskın unsur” çağdaş hayat(!)  tarzını benimseyen kesim. Merkezde onlar var...  Mahalle kültürünün temsilcileri temizlikçi, pavyon fedaisi ya da hasta doktor ilişkisi ile varlar.

            2 Mahalledekilerin bir çeşit mürit-şeyh ilişkisi ile her işini danıştığı bir hoca tiplemesi var. Bu hoca danışan herkese naylon çiçek metaforu üzerinden kurguladığı  bir reçeteyi uyguluyor. Ufak tefek işlerini de etrafındakilere gördüren tuhaf bir hoca.  Baktığın yere bağlı, sahtekâr da diyebilsin, kaba cahil de.  Fakat asıl önmelisi bu hocanın gündüz türbanlı gece “âlemlere akan” eşcinsel bir kızı var. (Hayatın içinde onlarca örneği olan nekedar sıradan bir durum değil mi.) Dijital platformlarda escinsellik kesinlikle  bilincli bir tercih. Fakat imamın kızı ile adamlar çıtayı bayağı yükseltmişler. Bir sonraki aşama imam olur herhalde...

            3-Dizinin muhafazakar karakterlerinden olan  Meryem'in temzliğe gittiği bir ev var. Evin bekar beyi  farklı kadınlarla nikahsız ilşkiler yaşayan bir figür. Meryem eve temziliğe gittiği zamanlar adam ya o kadınlarla hala yatakta, ya da duşta oluyor. Meryem'de tuhaf bir kıskanclıkla  gelen kadınların sağa sola bıraktığı iç çamaşırlarından şıkayetçı oluyor. Her hali ile rezil ve berbat bir kurgu.

            4-Kendine zarar verecek kadar psikolojik sorunları olan Meryemin yengesi köyüne kaçar ve gençliğinde tecavüze uğradığı yerde, tecavüzcüsü ile karşılaşır. Adamın derin pişmanlık bildiren  nutkundan sonra iç hesaplaşması son bulur ve normale döner. Eski Türk filmilerinde sıkca görülen  kaza sonucu kör gözü açılan kız hikayesi gibi...

            5- Sekiz bölümlük dizide  modernler ve muhafazakarlar  kalın ve net bir çizgi ile birbirinden ayrılmış. Bir tafafta halk tv de tartışma programı izleniyor. Diger tarafda günlük diziler. Geleneksel görünümlü olanlardan hiç kimse eğitimli değil .  Sadece bir Kürt ailesinin kızı var o okumuş, lakin şekli, şemali, düşüncesi ile tamamen diğer tarafa geçmiş. (Okumak bu demek zaten) Ailesini beğenmiyor ablasıyla sınıf sorunları yaşıyor Dahası  Meryem'in evine temizliğe gittiği adamla nikahsız ilişki yaşayanlardan biri de o.

            6 – Fimde eşcinsellik tecavüz hikayesi ve eve gelen temizlikçinin muhatap olduğu farklı kadınlarla yaşanan nikahsız birliktelikler göz ardı edilebilecek şeyler değil. Film televizyonlarda oynayanlardan daha açık sahleri olan bir film değil ama ortaya konan büyük resimin içine yerleştirilen şeytani ayrıntılar mide bulandırıcı.

Bunu seyreden ve sosyal medya da şiddetle tavsiye eden kadın öğretmene ve çoğu kendini  muhafazakar diye kodlayan insanlara soruyorum. Sizi bu kadar etkileyen şey neydi? Öğrencileriniz, çocuklarınız tavsiyenize uyup seyredince kazançları ne olacak...

            Bilmem ne gazetesinin magazin ekinde benzer  övgüler hiç umurumda olmaz. Beni yakamdan tutup sarsan eşcinsellik, tecavüz, nikahsız birlikleliklerin ve hocanın lezbiyen kızı gibi binde bir bile örneği olamayan şeylerin hayatın normal akışı içinde sıradan şeyler gibi anlatan filmin  muhafazakarların bu derece takdirini kazanması. Eşcinsellik nikahsiz hayatları normalleştiren filme sanat diye alkiş tutuyoruz   Evet bu gerçekten müthiş bir kimliksizleşme ya da kimlik değiştirme örneği. Meşhur ısıtılan su içindeki  kurbaga hikayesi.

            Şu soruyu hepsinin birden vicdanına havale ediyorum.

Filmdeki rol modeliniz kimdir? Sahi gerçek hayata o filmdeki kim olmak isterdiniz?