Tutuklular Tek Tip Elbise Giymeli

Muğla’da devam eden Cumhurbaşkanına suikast davası sanıklarından birinin göğsünde afiş büyüklüğünde HERO yani kahraman yazılı tişört ile duruşmaya gelmesi izleyen herkeste infial oluşturmuştur.

Kıyafet araç haline getirilerek meydan okumalar veya alaya almaların çok yaygın olduğunu söyleyemeyiz. Ama zaman zaman suçtan zarar gören tarafa mesaj veren, alaya alan, tehdit eden veya meydan okuyan kıyafet tercihlerinin olduğunu da görüyoruz.

Dünyada başta ABD olmak üzere birçok yerde, tutuklular ve hatta hükümlüler tek tip kıyafet kullanmak zorundadır.

Ceza hukuku bakımından suç, toplumun değer yargılarına saldırıda bulunulmasıdır. Bazen suçun mağduru birey olur. Suçun mağduru birey olsa da, bireye yapılan saldırıyı kural dışı haline getiren toplumun değer yargılarıdır.

Suç sayılan eylemle toplumun değer yargılarına saldırılması, toplumda infiale neden olur. Toplum adına şiddet kullanma yetkisi ve tekeline sahip olan devlet, suç ile orantılı bir tedbir veya ceza uygulamazsa, infial duyguları derinleşerek intikam duygularına dönüşür ve büyüyen intikam hissi yargısız infazlara yol açar.

Dünyanın bütün devletleri toplum hayatını tehlikeye atacak infial ve intikam duygularını bastıracak ağırlıkta tedbir ve cezaları uygular.

Toplumun bilinç ve duyarlılıkları sabit değil. Birçok gelişmeye bağlı olarak duyarlılık eşiği değişebilir. Toplumun duyarlılık eşiğindeki değişikliklere bağlı olarak, yasama organı ortalama duyarlılığı temel alacak şekilde ceza ve yargılama kurallarını revize etmelidir.

Bu milletin tamamının olaylara bakışı ve değerlendirme biçimi 15 Temmuz alçaklığı ile az ya da çok değişime uğramıştır.

Yasama organı bu değişimin izini sürmeli ve toplum vicdanının isteklerine uygun bir yargılama düzenini sağlamalıdır.

Türkiye’nin kabul ettiği uluslararası yükümlülüklerin yargılama hukukunda bir takım sınırlar getirdiğini biliyorum. Bu sınırlara riayet edilmesinin hem siyasi hem de hukuki bakımdan doğru bir seçim olduğu fikrine ben de katılıyorum.

Ancak tutuklu ve hükümlülere tek tip elbise giydirilmesinin, Türkiye’nin uluslararası yükümlülüklerine aykırı olduğu sanmıyorum.

Bunu sadece FETÖ davaları olarak da düşünmeyin. Özellikle de kişilerin canına, vücut bütünlüğüne ve ırzına yönelik saldırıların sanıklarının mahkemelerde mağdurların gözünün önünde defileye çıkar gibi davranmasına da izin vermemek gerekir.

Birkaç gün önce Sakarya’da yaşanılan vahşetin sanıklarının duruşmaya mağdurları incitecek bir kıyafet giyerek gelmesinin yolu açık olmamalı.

Özellikle suç örgütlerinin lider kadrosunun devlet başkanları veya politikacılar gibi giyim şekilleri ile yargılamalarda bulunması, suç örgütünün hiyerarşik yapısının çökertilmesine engel bir durum oluşturuyor.

Mahkemede grantuvalet bulunan bir mafya liderinin çevresindekiler üzerindeki etkisi devam etmez mi? Giydirin bakalım cezaevi kıyafetini, o mafya liderinin aynı etkisi kalabiliyor mu?

Muğla duruşmasındaki FETÖ’cü alçağın, afiş gibi tişört giymesi emin olun bir denemedir. Bu denemeye aynı ağırlıkta bir karşılık gelmezse yaygınlaştıracaklarını, 15 Temmuz şehitleri ve gazilerini galeyana getirecek başka provokatif eylemlere yöneleceklerini düşünüyorum.

Mevcut mevzuat çerçevesinde bu şekilde provokatif giyim şekillerinin engellenmesi mümkün müdür? Olabilir. Ama bunun objektif bir kurala bağlanması daha doğru olur.

Tek tip kıyafet cezaevi disiplini açısından da çok yararlı olur. Cezaevinde bulunanların, dışarda sahip oldukları statünün iz düşümünü sürdürmesinin de önüne geçer. Tek tip kıyafet ile sadece suçlu olduklarını anlamış olurlar. Kılık kıyafet ve ekonomik güç farkından kaynaklanan tabakalaşmaların da önüne geçilmiş olur.

Hatta devlet, tutuklu ve hükümlülere sağladığı kıyafetin bedelini de mahkûm olan kişiden tahsil etmelidir.

Tutuklu ve hükümlünün özgürlüğü kısıtlanması gerekiyor. Siyasi tarihimizin en önemli özgürlük mücadelesi kıyafet özgürlüğü mücadelesi oldu. Yani serbest kıyafet bir özgürlük göstergesidir. Cezaevinde tutuklu ve hükümlüler dışında herkes yani infaz koruma memurları ve jandarmalar tek tip kıyafet giyiyor. Sadece tutuklu ve hükümlüler kıyafet özgürlüğüne sahip.

Yaşar BAŞ