Aramızdan çıkıp, müdür olan arkadaşlarımızı renklendirdim. Yani müdür tiplerini yazıyorum. Bir zamanlar aramızda olan bu insanlar, nasıl oluyor da çeşit çeşit hale geliyorlar? Yani renklendirme nasıl oluyor? Bir başka deyişle bozulma. Yazdıklarımı görünce, bana hak vereceksiniz.
Arkadaşınız da olan bu tiplerin evrildikleri hali görünce, bürokrat olma arzunuzun azalacağını düşünüyorum. Aslında bir koltuk yolculuğu olan hadise, eksik tiplerin elinde vahim bir serüvene dönüşüyor. Mesele budur. Kibir, desise, septik kafa, ezme fikri, eziklik, nepotizm bu insanları tanınmaz hale getiriyor.
Şimdi de müdür çeşitlerimize bakalım.
Birinci müdür tipimiz, sıradan bir amiri işaret eder.
Bunlar atanmış müdür tipidir. Hiç risk almazlar. Bürokrasinin sevdiği tipler bunlardır. Görevimi yapar, maaşımı alırım havasındadırlar. Yıllarca çalışabilirler. Mahkemeyle gidip, el öperek gelenleri çoktur.Hiç bir iş yapmadıkları halde, bolca ödül ve sertifika da alırlar.Amirlerin ve düzenin sevdiği tiplerdir. Hiçbir düşmanları yoktur, çünkü yaralı parmağa dokunmazlar.Her devrin adamıdırlar. Salla başı al maaşı tipleri bunlardır. Müdür doğar, müdür olarak ölebilirler.Sistemik sıkıntıları olmayan, herkesin adamıdırlar. Sonuçta müdürlüklerini de yapmıştırlar! En çok bulunan tiplerdir. Birbirlerine de çok benzerler. Sıradan oldukları için, pek vasıfları da yoktur.
Adanmış müdür tipimiz, az da olsa vardır. Bunlar hakiki bürokrattır.İşlerini yaparlar, aşlarını da temin ederler.Düşmanları çoktur.Muktedirler de sevmez. Eşi dostuyla karşı karşıya kalabilirler.
Doğrucu davut'turlar. Sevenleri azdır. Hakları teslim edilmekle birlikte, yükseltilmezler. Ayakları sabundadır. Liyakatli ve adaletli adamlardır. Azınlıktadırlar. Onları diğer müdürler sevmezler.
En çok iftiraya uğrayan tiplerdir. Sistem intikamını bunlardan alır.
Millete, insanımıza, değerlerimize adanmış bir kişilikleri vardır. Ara ara Ankara'ya kadar yükselebilirler! İlkeli, namuslu, ailesine düşkün tiplerdir.Türk devlet geleneğine, adaba, edebe, yasalara saygıda öncüdürler.Sayıları az olan tiplerdir.
Böyle müdürlerin bürokratik ömrü de az olabilir.
Bürokratik yaşamımda tanık olduğum bir müdür tipi de, dadanmış müdürlerdir. Bunlar kendine çalışan tiplerdir. Yakınlarını, akrabalarını, gelinlerini, eşini, çocuklarını daha çok kollayan tiplerdir. Efendimci bir kafaları vardır. Telefon müdürleri dediğimiz bu tipler, sovyetik memurlardır. Yukarıdan gelen telefonlara ayakta selam çakan tiplerdir.Kendinden çok, üstünü seven ezik müdürler bunlardır.
İlkesiz, değersiz, devasız, davasız eyyamcılardır. Devlete değil, yancılarına çalışırlar.
Çaycısını bile aileden seçenler bunlardır.Kardeşini müteahhit, karısını sekreter, kaynını amir, baldızını taşeron işe koyacak kadar da nepotist adamlardır. Sorduğunuz da, ne yapalım, başkasını mı işe alalım deyip sıyıran eziklerdir. Bu amir tipi gerçekten dadanmış bir kafadadır.
Bir de yapışmış müdür tipleri vardır. Onlar koltukta değildir, koltuk onların kafasının üstündedir. Yani şahsiyetleri oluşmadığı için, koltuk derisini değer olarak görürler.
Onlar koltukçu kişiliklerdir. Koltuğunu aldığınızda, koltuğun altında kalan bunlardır. Hemen saf değiştirirler. Kendi koltuğunu alan şahıslara karşı saldırıya geçerler. Çünkü onların kişilik tanımı koltuklarıdır.Kendilerini koltuklarıyla ifade ederler.
Bunlarla başa çıkamayan bürokrasi, Ankara'da uzmanlık diye bir boştagezer kadorusu bile ihdas etmiştir. Bunlar da boş oturmaktan keyif alır ve uzman boştagezer olarak mütekait müdür olurlar. Vay beee...Yapışmış müdür tipi sistemik bir mesele olarak, bürokrasinin önünde durur.
Kerameti kendinden menkul bir müdür tipi de, aranmış amir tipidir. Yani sistem de bir arayıştadır Tam kullanımlık müdür de aranmaktadır.
Daha çok talimatla çalışan, ayaklı yalan makinesi olmuş bir tiple karşı karşıyayız. Elinde ajandası, yazarmış gibi yapan ama, koltukverenden emir bekleyen tipler de bunlardır. Çok ilişik, yanaşık, adam sendeci, kullanılır bir yapıda dolaşırlar. Bürokratik faşizmin en çok aranan tiplerindendir. Değersiz, başarısız, mutsuz, kendi olmayan tipler oldukları için çok şüphecidirler. Cezayla çalışırlar, yağdanlık tiplerdir. Eleştiriye ve yüzüne tenkide dayanamazlar. Dedikoducu ve uşak tipleri severler. Yancılarını beslerler. Her türlü ayak oyununu bilirler. Yalandan burunları uzar! Ayaküstü yalan söylerler, hiçbir değerleri olmadığı için, insanlara kibirle bakarlar.Sadece makamından güç alırlar. Koltuğunu aldığınızda, karısından boşanmış gibi olurlar. Çevremizde epey de mevcuttur.
Koltuğunu kaybettiklerinde görünmez adam oluverirler.
Yukarıda yaptığım tespitler, yaşımın da ortaya koyduğu tecrübelerin toplamıdır. Allah bizi böyle tiplerden korusun. Hiçbir arkadaşım bu duruma düşmesin.Bunların hiçbirisi de durup dururken bu hale gelmiyor. Aman dikkat diyorum.
Siz siz olun, kendi değerlerinizden, adaletten, nepotizmden, yancılıktan, kibirden, makamın şehvetinden uzak durunuz. Görevini iyi yapanlardan olmanız dileğiyle, bir şiirle bitirelim:
"Özünü alçak gören serdâr olur/Ene’l-Hak da’vî kılan berdâr olur/Oldur er Hak yoluna baş oynaya/Döşekde ölen yiğit murdâr olur." Kadı Burhâneddîn de böyle söyler. Mütevazı, çalışan yönetici iyidir.Selam olsun işini iyi yapan amirlere.