Ramazan orucu, Müslümanlar için maddi ve manevi birçok hikmet, rahmet ve güzel sonuçlar içermektedir. Orucun kelime anlamı “bir şeyden uzak durmak, kendini tutmak, korumak ve korunmak”tır. Dinî bir terim olarak ise, sabahleyin imsak vaktinden akşamleyin iftar vaktine kadar Allah rızası için, bilinçli olarak yeme, içme ve cinsel ilişkiden uzak durmak demektir.
On bir ayın sultanı Ramazanın manevi hayatımızda özel bir yeri vardır. Zira Ramazan, oruç ve Kur’an ayıdır. Kur’an-ı Kerim, ramazan ayı içinde yer alan Kadir Gecesi’nde indirilmeye başlanmıştır. Bu durum Kur’an’da şöyle ifade edilmiştir: “Ramazan ayı, insanlara yol gösteren, hidayeti, doğruyu ve yanlışı ayırt edip açıklayan Kur’an’ın indirildiği aydır...” (Bakara, 2/185.) Bu nedenle ramazan ayı Kur’an ile özdeşleştirilmiş ve bu aya “Kur’an ayı” denilmiştir.
Ramazan, oruç ile anlam bulur. Oruçlarımız her şeyden önce bir sabır, irade ve merhamet eğitimidir. Bizi iştah ve hevesin, gayri meşru istek ve arzuların esiri olmaktan koruyan birer kalkandır. “Ey iman edenler! Kötülüklerden sakınmanız için oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de farz kılındı.” (Bakara, 2/183) âyeti, oruç ibadetinin farz olduğunu bildirmekte ve orucun gayesinin her türlü kötülükten ve günahtan uzak durmak olduğuna işaret edilmektedir.
Nitekim Allah Resûlü (s.a.s) şöyle buyurur: “Oruç bir kalkandır. Sizden biriniz oruçlu olduğu günde kötü söz söylemesin, kavga etmesin. Ona birisi sataşır veya söverse, ‘Ben oruçluyum!’ desin.” (Buhârî, Savm, 9) Oruç, belirli bir süre sadece aç kalma olayı değildir. Oruç, köklü bir irade terbiyesi insanı kötü Alışkanlıklardan koruyan, iyi huylar kazandıran bir ahlak eğitimidir.
İslam’ın en temel ibadetlerinden biri olan ve insanı manevi terbiyeden geçiren oruç ibadetinin bu ayda eda edilmesi emredilmiştir. Müslüman, akıllı, buluğ çağına gelmiş ve sağlıklı her insana oruç farzdır.
Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “İslam beş şey üzerine kurulmuştur: 1. Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in O’nun kulu ve resulü olduğuna tanıklık edip itiraf etmek. 2. Namaz kılmak. 3. Zekât vermek. 4. Beytullah’ı ziyaret etmek. 5. Ramazan orucunu tutmak.” (Buharî, İman, 1)
Ramazan kardeşlik, dayanışma ve paylaşma ayıdır. Geçici olarak yeme-içmeden uzak kaldığımızda, yoksulun halini anlar, nimetlerin kadrini bilir ve Rezzâk olan Allah’a hakkıyla şükretmemiz gerektiğinin farkına varırız.
Ramazan aynı zamanda kötü alışkanlıklara son verme, iyiden, güzelden yana yeni sayfalar açma fırsatıdır. Ramazan sayesinde hayırlı işlerde yarışır, iyiliğe yatırım yapar, kötü sözden ve amelden uzak dururuz. Birlik, beraberlik ve kardeşlik duygularımızı gönülden hissederiz. Aramızdaki sevgi ve saygı bağları güçlenir. Bu ayda yapılan ibadetlerin, iyiliklerin, hayırların sevapları ve mükâfatları diğer aylara nazaran daha fazladır.
Öyleyse geliniz dilimizi, kalbimizi, tefekkür dünyamızı ve bütün hayatımızı Ramazanın ve orucun getirdiği güzelliklerle buluşturalım. Kur’ân-ı Kerimi okumaya ve anlamaya her zamankinden daha fazla vakit ayıralım. Yıpranan gönül ve zihin dünyamızı Kur’an’ın nuruyla tamir edelim. Oruçlarımızı şuurla tutalım. Yalnız midemize değil dilimize, elimize, gözümüze, gönlümüze velhasıl bütün uzuvlarımıza bizleri tüm kötülüklerden koruyan bir oruç tutturalım.
Oruç yoksulların durumunu daha iyi anlamaya, dolayısıyla onların sıkıntılarını giderme yönünde çaba sarf etmeye de vesile olur. Bütün bunlara ek olarak orucun sağlık açısından pek çok yararları bulunduğu da uzmanlar tarafından ifade edilmektedir.
Tuttuğumuz oruç sayesinde yoksulların durumunu daha iyi anlarız. Onlara yardım etmeye gayret gösteririz. Ayrıca bu ayda verilen fitreler, zekâtlar ve diğer yardımlar insanlar arasındaki yardımlaşma ve dayanışma duygusunu geliştirir. Böylece toplumda birlik beraberlik ve güven ortamı oluşur.
Ramazan; orucu, iftarı, sahuru, teravihi, cemaatle dolan camileri ve okunan mukabeleleri ile manevi duyguların yoğun yaşandığı bir aydır. Ramazanın bu manevi havası, insanlar arasında huzur ve mutluluk oluşturur. Gerçek mutluluk yeri cennettir. Oraya da iman ve sâlih amelle, yani iman, ibadet ve güzel ahlak sahibi olmakla girilir.
Yüce Allah şöyle buyurur: “Şüphesiz iman edip sâlih amellerde bulunanlara gelince; onlar için altından ırmaklar akan cennetler vardır. İşte büyük ‘kurtuluş ve mutluluk' budur.” (Burûc, 85/11) Her Müslümanın, imanını sâlih amellerle ibadet anlayışı içerisinde bütünleştirerek bütün davranışlarını güzelleştirmesi ve iyi ahlâk sahibi olması gerekir.
Dolayısıyla Ramazan ayının İslâm âlemine hayırlar getirmesini ve daha nice Ramazanlara sağlıkla bizi eriştirmesini yüce Allah’tan diliyorum!