Hürmüz Boğazı’ndaki kriz, küresel enerji ve gıda güvenliğini tehdit etmeye devam ediyor. Bu hafta 40 ülkeden üst düzey yetkilinin katılımıyla gerçekleştirilen çevrim içi zirvede, İtalya’nın önerdiği "insani koridor" planı destek görmezken, boğazın askeri ya da diplomatik yollarla nasıl açılacağı belirsizliğini korudu. Avrupa Birliği liderleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın "derhal askeri varlık konuşlandırın" baskısı ile İran’ın bölgedeki katı tutumu arasında sıkışmış durumda.
Masadaki seçenekler riskli ve maliyetli
Avrupalı liderler, boğazın güvenliğini sağlamak için çeşitli formülleri tartışsa da her seçenek kendi içinde büyük riskler barındırıyor:
Deniz Eskortu: Fransa'nın önerdiği savaş gemisi refakati, yüksek maliyet ve İran’ın İHA saldırılarına karşı yetersiz kalma riski nedeniyle eleştiriliyor.
Mayın Temizleme: Almanya ve Belçika’nın mayın tarama gemisi gönderme teklifi, bölgede gerçekten mayın olup olmadığına dair şüpheler nedeniyle askıda bekliyor.
Hava Desteği: Savaş uçakları ve İHA’larla koruma sağlama fikri, İran’ın hızlı botlarla yapabileceği asimetrik saldırıları durdurmaya yetmeyebilir.
"Askeri güç tek başına yeterli değil"
Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, krizin boyutuna dikkat çekerek, "ABD donanmasının tek başına başaramadığını birkaç Avrupa fırkateyninin başarmasını beklemek gerçekçi değil" sözleriyle Avrupa'nın çekincesini dile getirdi. Berlin yönetimi, askeri önlemlerden ziyade Çin gibi aktörlerin de dahil olduğu diplomatik ve ekonomik baskı mekanizmalarının devreye sokulması gerektiğini savunuyor.
Küresel ekonomi "stagflasyon" pençesinde
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması sadece enerji değil, gübre ve temel gıda maddelerinin taşınmasını da durma noktasına getirdi. Uzmanlar, Avrupa’da artan enerji maliyetlerinin yüksek enflasyon ve ekonomik durgunlukla birleşerek "stagflasyon" riskini tetiklediği uyarısında bulunuyor. Uluslararası hukuka göre açık bir geçiş yolu olması gereken boğazda, İran'ın geçiş ücreti alma ve kontrolü elinde tutma planları ise gerilimi tırmandıran en büyük unsur olarak görülüyor.
Askeri liderlerin önümüzdeki hafta gerçekleştireceği toplantıdan çıkacak karar, dünya ekonomisinin kaderini belirleyecek.
