Tezkira ve Mesnevi olmak üzere birçok kaynak eserde ,Beyazıd Bestami nin müridlerine , Ebul hasan el Harakani hazretlerini doğmadan yıllar önce doğacağı müjdesini vermesi ile ilgili kıssa Anadolu irfanı ve Hz Harakani hakkında bize güzel bir örnek. Tezkira ve Mesnevide cerayan eden bu manevi kıssa hakkında Doç. Dr. Hasan Çiftçi hocamızın önemli çalışmasından kısa şerhler ve tespitlerinden derlediğim notları talibli okuyuculara paylaşmakta yarar var diye düşünüyorum. Herkesin rahatlıkla anlayabileceği bu şerh yani beyanlar ,Anadolu irfanı ve Hz Harakani hazretleri hakkında, ilgilisine yani istifade etmek isteyen iştiyakli her müntesibe fazlasıyla doyurucu bilgi verecektir.
Şeyh Ebu’l-Hasan ‘Alî b. Ahmed Harakânî (ö. 425/1033) tasavvufun temel taşlarından biridir. Başka sûfî müellifler gibi onu devrin kutbu olarak gören ünlü sûfî Mevlâna Celâleddîn Rûmî (ö. 670/1271), Mesnevî’nin birçok yerinde ondan saygıyla söz etmiş ve onun bazı sözlerini, kerametlerini ve menkıbelerini anlatmış ve yorumlarda bulunmuştur. Hz Mevlâna Şeyh Harakânî’yi, tasavvufta mânevî âlemin en yetkili yöneticisi olarak bilinen, “Ülkenin kutbu” “şah, güneş, Hakk’ın nuru, sonsuz nur” vs. en üstün sıfatlarla anmış bazen de Hz. Nuh ve Hz. İbrahim gibi peygamberlere benzetmiştir.
Mevzuya bahis olan kıssa Birbirini, yani yek diğerini asla görmemiş, farklı zamanlarda yaşamış Harakânî Hazretleri ile Bâyezîd-i Bistâmî arasındaki mânevî /ruhânî ilişkiyle ilgilidir. Attarın Tezkirasın da Bâyezîd Bestami hazretlerinin’ in, Harakân’dan geçtiği bir sırada kendisinden sonra gelecek Ebu’l-Hasan’ Harakani hakkında gördüğü manevi işaretin ‘’bir nur ‘’ olduğunu beyan eder. Hz Mevlâna mesnevideki varyantında ise, Bâyezîd’ in Harakânî ile ilgili hadisede gördüğü şeyin aslında ‘’onu mest eden hoş bir koku’’ olarak nitelendirmiş. Yani Hz. Peygamber ile Uveys el-Karanî arasında mânevî ilişki gibi bağ kurmuştur..
