Vecihi Hürkuş:Türkiye’nin ilk baş tayyarecisi
SON DAKİKA
Sol Ok
Sağ Ok
Yazarlar - Köşe Yazıları
Akasyam Haber
Advert
ANASAYFA Genel Güncel Gündem Siyaset Samsun Haber Kent Kültürü Türkiye Dünya Ekonomi Kültür Tarih
Vecihi Hürkuş:Türkiye’nin ilk baş tayyarecisi
17.07.2021 11:36:30

 

Vecihi Hürkuş:Türkiye’nin ilk baş tayyarecisi

Türkiye'de havacılık tarihinin en önemli isimlerinden biri olan Vecihi Hürkuş Türkiye'de havacılığın doğuşu ve gelişmesinde büyük rol oynamıştır. Vecihi Hürkuş bugün, vefatının 52.yılında sevenleri tarafından anılıyor.

 

16 Temmuz 1969 hayata gözlerini yuman Türk havacılığının duayen ismi Hürkuş, vefatının 52. yılında hayırla anılmaya devam ediliyor. Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği Başkanı Bahadır Gürer, başta yerli uçak olmak üzere kabinli uçak ve sivil Türk havacılık okulu gibi döneminde birçok ilklere imza atan Hürkuş'un Türk havacılığının gelişmesinde çok büyük katkılar sağladığını belirtti.

Amcasının fotoğraf arşivinde ona ait fotoğraf ve yazıları bularak, araştırmalara başlayan Gürer, önce Hürkuş'un kızlarına daha sonra da diğer ipuçlarına ulaştı.

İLK UÇAĞINI YUNANLILARDAN KALAN UÇAK PARÇALARIYLA ÜRETTİ

2007 yılında kurdukları dernek çalışmalarıyla 30 bine yakın veriye ulaşan, Hürkuş uçaklarını birebir yapabilmek için müze üzerinde çalışmaya devam eden Gürer, Vecihi Hürkuş'un ilk yerli uçağının yanı sıra birçok girişimde bulunduğunu, uçaklarının iniş takımlarını değiştirerek, onları deniz uçağı olarak kullandığını söyledi.

Hürkuş'un denizde kullanılabilecek su kızağı araçları, planörler ve kabinli yolcu uçakları gibi projelerini hayata geçirdiğini dile getiren Gürer, Hürkuş'un 1923'te Yunanlılardan kalan uçak malzemelerinin parçalarıyla ilk uçağı Vecihi K-VI'yı yaptıktan sonra birçok uçak ürettiğini bildirdi.

NURİ DEMİRAĞ DESTEKÇİSİ OLDU

Gürer, Hürkuş'un, 1933'de iş insanı Nuri Demirağ'ın da yardımıyla üstü açık şekilde tasarlandığı bir dönemde kabinli uçak yaptığını belirterek, "Vecihi Bey, 'Vecihi XVI' tayyaresini kabinli olarak yapıyor. Nuri Demirağ'ın havacılıkla ilgisi yok ama Vecihi Bey ile tanışıyor. Vecihi Bey, ona bir yandan yolcu uçağı olarak kullanabilen kabinli uçak projesinden bahsediyor. Nuri Demirağ, Hürkuş'un neye ihtiyacı olduğunu soruyor. Vecihi Bey, '5 bin liraya ihtiyacım var' deyince Demirağ da 'Tamam, ben 5 bin lirayı karşılıyorum' diyor." ifadelerini kullandı.

Hürkuş'un hidrogliser tip su kızağı projesi olduğunu kaydeden Gürer, bunu yapmak için 1930'da ihtira beratı (patent) aldığını belirtti.

Hürkuş'un, botunun üzerine 160 beygirlik motor koyduğunu ifade eden Gürer, bunun il yardım hizmetleri ve acil işlerde suyun üzerinde yüksek hızla hareket ettiğini dile getirdi.

"EVİNİN BAHÇESİNDE KENDİ YAPTIĞI 3 TANE UÇAK VAR"

Hürkuş'un planör projesinden de söz eden Gürer, şöyle devam etti:

İlk sivil Türk uçağının, ilk uçuşunun 2. yıl dönümünde, yani 27 Eylül 1932'de ilk sivil Türk havacılık okulu olan 'Vecihi Sivil Tayyare Mektebi'ni açıyor. Orada öğrenciler yetiştirmeye başlıyor. Uçak mühendisi, makinist, pilot, gazeteci, yazar desek yetmiyor. Biz ona 'Tayyareci Vecihi Hürkuş' diyoruz. Vecihi Bey, 102 tip uçak kullanmış. Aslında daha fazla tip uçak kullandı ama bu 102, listesini tutabildiği uçaklar.

Hürkuş'un Kurtuluş Savaşı'ndan itibaren ajanda tuttuğunu ifade eden Gürer, Birinci Dünya ve Kurtuluş savaşlarındaki anılarını 1942 yılında yazdığı kitapta anlattığını, vefatına kadar da yazmaya devam ettiğini söyledi.

Gürer, Hürkuş'un anılarına ilişkin, "1932 yılının sonlarında 'Ankara'dan çağırdılar, uçağıma atlayıp gittim' diyor. O tarihte böyle bir imkanı düşünün. O dönem İstanbul'da kaç tane otomobil var? Ama Vecihi Bey'in evinin bahçesinde kendi yaptığı 3 tane uçak var." dedi.

UÇAĞIYLA TÜRKİYE'NİN BEŞ BÖLGESİNE UÇTU

Vecihi Hürkuş'un tayyare ile yurt turunda, Karadeniz, Marmara, İç Anadolu, Ege ve Akdeniz'e uçtuğuna dikkati çeken Gürer, "O tarihte insanlar, havada değil uçağı görmek, sesini bile çok ender duyuyorlar. O tarihte Vecihi Bey birçok yere uçuş yapıyor. Bir fotoğraf karesi var. Vecihi Bey'in uçağının etrafında yüzlerce insan toplanmış. Kimi iskemleye, tabureye oturmuş uçağı seyrediyorlar. Çünkü havada bile göremedikleri uçak, onların kasabasına gelmiş." diye konuştu.

Gürer, Türkiye'de ilk yerli otomobilin 1961 yılında yapıldığını anlatarak, "Fakat Vecihi Bey, ondan 37 sene önce uçak yaptı ve onunla uçtu. O dönemde uçabilmek bir mucize. Uçunca da tekrar yere inebilmek ayrı bir mucize sayılırdı. Türkiye'nin en önemli girişimcilerinden birisi." değerlendirmesinde bulundu.

"TÜRK HAVACILIĞININ ÇALIŞMAK İÇİN ÇIRPINAN BİR HİZMETKARI"

Bahadır Gürer, Vecihi Hürkuş'un Türkiye'de havacılığın doğuşuna, gelişmesine ve toplum tarafından benimsenmesine çok büyük katkıları olduğunu söyledi.

Hürkuş'u, vefat yıl dönümlerinde Ankara'daki mezarı başında andıklarını dile getiren Gürer, "Ancak onun anıları önünde sadece saygı duymak yetmiyor. Değer vermek nasıl olur? Eğer onu çok seviyorsak, sayıyorsak onun için neler yaptığımız, neler yapabildiğimiz önemli. Öncü havacımız Vecihi Hürkuş, kendisini, 'Türk havacılığının çalışmak için çırpınan bir hizmetkarı' olarak tanımlayan en önemli girişimcimizdir. Ölüm yıl dönümünde onu saygıyla, özlemle anıyoruz." şeklinde konuştu.

Kaynak: Diriliş Postası

Türkiye’nin ilk baş tayyarecisi Vecihi Hürkuş
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
GALERİLER