Rusya kimlerle ikili oynuyor?

Rusya'nın Suriye ile yakınlığı soğuk savaş öncesi II. Dünya savaşı sonrasına kadar uzanır Sovyetler Birliği dağılmadan önceki dönemden gelen yakınlık, Siyasi ve Ekonomik  ilişkilerin devamı niteliğindedir,lakin Rusya ile Suriye ilişkileri bir çırpıda anlatılacak cinsten değildir.Viladimir Putin'in Başkanlığı sırasında 2005 yılındaki Beşar Esad'ın Moskova ziyaretine kadar hareketsiz durumdaydı.Ne varki yine aynı dönemlerde Ruslar bu kez İsrail ile ilişkilerinin çok daha yakınlaştığı dikkati çekmekteydi. Suriye 2008 de Rusya Gürcistan savaşı sırasında eksikliğini en fazla hissettiği donanmasına yeni alanlar yaratması karşısında Moskova'nın ve özellikle BM gibi uluslararası arenadaki desteğini sağlamış oldu. Şam, Sovyetler Birliği döneminden beri Rusya'nın en büyük silah alıcısı ülke olurken, Suriye ordusunun envanterinde Rus yapımı 6 bin tank, 600'den fazla uçak 51 gemi  ve çok sayıda askeri malzeme bulunmaktaydı . Rusya 2012’de suriye deki kimyasal silahların imha edilmesi toplatılması  durumu oluştuğu andan bu yana birinci dereceden Suriye olayının içine girmiştir.Rusya 1970’lerden bu yana  Suriye’nin içinde siyasi askeri ve izleme örgütleriyle birlikte faaliyet göstermekteydi 1970 den bu yana bu yapılanmayı sürdürmekteydi. Ne olduysa Beşar Esad'ın Ocak 2005 yılındaki Moskova ziyaretinin ardından oldu.Bir anda iki ülke ilişkileri yeniden hızlı bir şekilde gelişirken, Rusya ABD ile İsrail'in itirazlarına karşın Suriye'ye gelişmiş hava savunma sistemlerinin satışını bile kabul etmişti.Suriye'nin Lübnan Başbakanı Refik Hariri cinayetinde rolü bulunduğu iddialarına karşın Moskova-Şam ilişkileri derinleşerek devam etti. Neresinden bakarsak bakalım Ruslar Ön Asya’da uzun müddet varlıklarıyla,siyasi ve askeri hareketlilik göstermişlerdir.Bu dönemde Rus dış politikasını; İsrail-Lübnan geriliminde İsrail tarafında,İsrail-Suriye geriliminde ise Suriye tarafında görmekteyiz.Bütün bu olanların tek müsebbihi olan Putin Moskovası ,öteden beri  Şam ile ilişkileri geliştirirken, diğer yandan da İsrail ile yakın ilişkileri sürdüren bir politika izlemeye çalışmıştır. Suriye ile Rusya'ya ait olan Sovyetler Birliği döneminden kalma borçların ve ekonomik  konuların çözümünü isteyen Moskova, Şam ile ilişkileri fiilen bir süre askıya almış durumdaydı, taki Beşar Esad'ın 2005 yılındaki ziyaretiyle bu pozisyonunu değiştirmiş oldu. Moskova'nın Suriye’deki derinliğini ve buradaki politikasını değiştirme gerekçelerini  bir kaç adımda sıralayabiliririz. Öncelikle her zaman Moskova Suriye'yi İsrail ile barış yapmaya ikna edebilecek siyasi etkinliğe sahipti, ve bu durumu kaybetmek istemiyordu Akdenize çıkış yolu olarak gördüğü Suriye Ruslar için vazgeçilmez bir ittifaktı.Ve dahası  Suriye sahilindeki Tartus askeri üssü,Akdeniz'de Ruslar'ın donanmasına ev sahipliği yapan tek üs durumundaydı.Bu arada Beşar Esad Şam'ın Sovyetler döneminden kalma borcunu ödemeye hazır olduğunu belirtmesi Rusların depolarında bulunan eski model silah ve askeri teçhizatın değerlendirilmesi anlamı taşıyordu.Ve Baba Esad'ın kısa bir süre sonra hayatını kaybetmesi ve yerine oğul Esad'ın geçmesi  Esad'ın Ocak 2005'teki Moskova ziyareti  iki ülke ilişkilerindeki buzul sürecininin erimesini sağladı. Ve 2005 Putin Esed Anlaşması :Putin Sovyetler Birliği döneminden kalan borcun 8-10 milyar dolarını silmesi karşılığında bir türlü yenileyemediği  silah sanayisi için nakit girişi sağlayacak önemli bir müşteri buldu ve çok sayıda silah anlaşmasının yanı sıra enerji anlaşmalarına imza atmış oldu . Peki neden bu anlaşmalar ? Ruslar o günlerde aşırı seviyede stoklanmış olan silahların erimesi için ortam aramaktaydı.Silah sanayisi için dünyanın neresi olursa olsun yeterki savaş olması gerekirdi. Bu savaş sinerjilerini de yine kendileri ve arkasındaki ülke ve devlet adamları sağlamaktadır.Ruslar için dünyada eğerki savaş olmazsa bu silahları eritmesi imkansızdı.Hepimiz biliyoruz ki dünyanın en büyük özel silah şirketleri kara para aklama sistemleri Rusların elinde bulunmaktadır.Beşar Esad bu kirli plana ortak oldu hiç acımadan sırf payidahının devamı için kendi halkına savaş açtı. Tabi bundan ziyade bir önemli husus ise Moskovanın, Şam'a yönelik zihin değişikliği sayesinde Rusya'nın Akdeniz'de donanma bulundurmasını isteyen, Ön Asya da gerçekten güvenebileceği  bir müttefike sahip olmuş olması iyi geliyordu.Ve o günden itibaren Suriye sahilindeki Tartus deniz üssünde yeniden bir hareketlik yine o yıl içerisinde gerçekleşti. Moskova’nın yeni atakları nelerdir ? yeni anlaşmalar kimlerle yapıldı? ve bütün bunların hedefinde hangi birlikler yada ülkeler var ? önümüzdeki günlerde yine Moskova stratejileri üzerinde duracağız. A.Bakihan Sorgun