Kalbin Secde Hali

“Hayatın en anlamlı duruşu, secde hâlinin kıymetini bilerek, her secde ile Allah’a kulluğu yenileyerek ve kalbi secde hâlinde Rahman’a ulaşmak duasıyla yaşamaktır.” (Üstad Mustafa Kolcu)

Bugün bu cümleyi okuduktan sonra öğle namazına durdum. Namazın ardından ellerimi Rabb’ime açıp dua ederken zihnimde yalnızca bu cümle vardı: Kalbi secde hâlinde olmak… İnsan bazen bir cümlenin üzerinde uzun uzun düşünür. Bazı cümleler okunur ve geçilir, bazıları ise insanın içine dokunur, orada kalır. “Kalbi secde hâlinde olmak” da benim için böyle bir cümle oldu. Secdeyi yalnızca alnın yere değmesi olarak değil, kalbin Rabb’ine teslim olması olarak düşündüm. Çünkü insanın bedeni secde ederken kalbi başka yerlerde dolaşıyorsa, asıl mesele henüz tamamlanmış sayılmaz. Secde, insanın bütün varlığıyla “Ben Senin kulunum.” diyebilmesidir. Belki de hayatın en büyük huzuru, bedenin secdede olduğu kadar kalbin de Rabb’ine yönelmiş olmasıdır.

Tekkeköy’de “Sahabe annelerimizden bir anneydi.” diye tanımladığım Hacı Ayşe Bülbül yengemizin (1932-2011) ömrünün sonuna kadar kullandığı seccadesi.

Kalbi secde hâlinde olan insan, Rabb’ini seven ve Rabb’inin de kendisini sevdiğini ümit eden insandır. İnsan, sevdiğiyle arasındaki bağı koparmak istemez. Hele bu bağ, kendisini yaratan, yaşatan, koruyan ve her an kendisine şah damarından daha yakın olan Rabb’iyle arasındaki bağ ise… Hangi insan Rabb’iyle arasında kurduğu sevgi bağının kopmasını ister? Hiç kimse istemez. Fakat insan bazen farkında olmadan bu bağı zayıflatır. Dünyanın telaşı, nefsin arzuları, öfke, kibir, hırs, kırgınlık, bencillik ve gaflet kalbin üzerine perde çekebilir. İşte tam burada secde imdada yetişir. Çünkü secde, insanın kendisini yeniden hatırladığı yerdir. Nereden geldiğini, kimin kulu olduğunu ve sonunda kimin huzuruna varacağını yeniden düşünür. Kalbi secde hâlinde olan insan, Rabb’iyle arasındaki bağı her gün yeniden kurar ve sağlamlaştırır.

Peki, kalbi secde hâlinde olmak ne demektir? Bana göre bu, namaz dışında da Allah’ın huzurunda olduğunu unutmamaktır. Bir insan camide, evde veya herhangi bir yerde namaz kılarken secdeye kapanabilir. Fakat asıl mesele, secdeden kalktıktan sonra da kalbin o teslimiyet hâlini koruyabilmesidir. Kalbi secde hâlinde olan insan, yalnızken başka, insanların arasında başka biri olmaz. Kimsenin görmediği yerde de Allah’ın gördüğünü bilir. Hakkı yenildiğinde haksızlıkla karşılık vermez. Gücü yettiğinde güçsüzü ezmez. Kendisine emanet edilen mala, makama, söze ve insana ihanet etmez. Çünkü bilir ki kalbi secde hâlinde olan insanın hayatında “Allah görmüyor.” diye bir düşünceye yer yoktur. O, her an Rabb’inin huzurunda olduğunun farkındadır.

Böyle bir insan, Rabb’iyle olan hukukunun sınırlarını bildiği gibi insanlarla olan hukukunun sınırlarını da bilir. Çünkü kulluk yalnızca Allah ile insan arasındaki ilişkiden ibaret değildir. Kalbi secde hâlinde olan insan, kul hakkının ne kadar ağır bir sorumluluk olduğunu bilir. Bir insanın gönlünü incitmenin, bir yetimin hakkına el uzatmanın, bir çalışanın emeğini görmezden gelmenin, bir dostun güvenini boşa çıkarmanın, bir canlıya gereksiz yere zarar vermenin sıradan davranışlar olmadığını bilir. Bu nedenle konuşurken diline, bakarken gözüne, kazanırken eline, karar verirken vicdanına dikkat eder. Kalbi secdede olan insan, hayatın her alanında ölçüyü kaybetmemeye çalışır. Çünkü secde, insana yalnızca başını yere koymayı değil; nefsini, haddini bilmeyi de öğretir.

İşte böyle bir insanın yanında diğer insanlar kendilerini güvende hisseder. Ailesi ondan emindir. Çocukları onun yanında kendilerini güvende hisseder. Eşi onun sevgisinden, sadakatinden ve merhametinden emin olur. Dostları onun sözünün arkasında duracağını bilir. Çalıştığı kurum, kendisine verilen emaneti koruyacağından emin olur. Toplum, onun elinden ve dilinden zarar gelmeyeceğini düşünür. Hatta insanın dışındaki canlılar ve eşya bile onun merhametinden payına düşeni alır. Çünkü kalbi secde hâlinde olan insan, sahip olduğu her şeyin kendisine emanet edildiğini bilir. Makamın emanet, paranın emanet, bilginin emanet, insanın emanet olduğunu düşünür. Böyle bir insanın bulunduğu yerde güven vardır. Güvenin olduğu yerde ise huzur vardır. Belki de insanlığın bugün en fazla ihtiyaç duyduğu şeylerden biri budur: Güven veren insanlar.

Bir düşünelim: Çevremizde nasıl insanların bulunmasını isteriz? Sözüne güvenebileceğimiz, zor zamanımızda yanımızda duracak, sırrımızı koruyacak, hakkımızı gözetirken kendi hakkını da bilecek, güçlendiğinde değişmeyecek, zayıfladığında isyan etmeyecek insanlar değil mi? Hepimiz böyle insanların varlığını isteriz. Fakat insanın kendisine sorması gereken daha zor bir soru vardır: Ben çevremdeki insanların güvenebileceği bir insan mıyım? Ailem benden emin mi? Çocuklarım beni gördüklerinde huzur buluyor mu? Dostlarım benim yanımda kendilerini güvende hissediyor mu? Çalıştığım insanlar benim adaletimden emin mi? Bir canlı benim elimden zarar gelmeyeceğini hissedebilir mi? İşte kalbi secde hâlinde olmak, insanı bu sorularla baş başa bırakır. Çünkü gerçek kulluk, insanı başkalarının hayatında güvenilir bir iyiliğe dönüştürmelidir.

Kalbi secde hâlinde olan insanın en önemli özelliklerinden biri de haddini bilmesidir. Secdede insanın alnı yerdedir. İnsana bundan daha güçlü bir tevazu dersi verilebilir mi? İnsan, dünyada ne kadar yükselirse yükselsin, sonunda Rabb’inin huzurunda kul olduğunu hatırlamalıdır. Makamı büyüyebilir, çevresi genişleyebilir, imkânları artabilir, insanlar ona saygı gösterebilir. Fakat kalbi secde hâlinde ise bunların hiçbirini kendisini başkalarından üstün görmenin gerekçesi yapmaz. Bilir ki insanı değerli kılan sahip oldukları değil, sahip oldukları karşısındaki tavrıdır. Bilgi kibir doğuruyorsa eksiktir. Servet merhameti azaltıyorsa eksiktir. Makam adaleti zedeliyorsa eksiktir. İbadet insanı güzel ahlâka taşımıyorsa insanın kendi kalbine yeniden bakması gerekir. Çünkü secdeden kalkan insanın hayatında secdenin izi görünmelidir.

Belki de bu yüzden zaman zaman hepimizin kendi kalbimizi yoklaması gerekir. Namaz kılıyoruz, fakat kalbimiz nerede? Secde ediyoruz, fakat neye teslim oluyoruz? Rabb’imize dua ediyoruz, fakat hayatımızda O’nun rızasını ne kadar gözetiyoruz? İnsanlara karşı merhametli miyiz? Bize emanet edilenlere sahip çıkıyor muyuz? Öfkelendiğimizde sınırımızı koruyabiliyor muyuz? Kimsenin görmediği yerde de doğru kalabiliyor muyuz? Bizi incitenleri affedebilecek kadar büyüyebiliyor muyuz? Bütün bunlar, kalbin secde hâlinin hayata yansıyan işaretleridir. Kalbi secde hâlinde olan insan kusursuz insan değildir. O da yanılır, üzülür, öfkelenir, hata yapar. Fakat hatasını fark ettiğinde Rabb’ine döner, gönül kırdıysa gönül alır, yanlış yaptıysa düzeltmeye çalışır. Çünkü secde, insana yeniden başlayabilme cesareti de verir.

Belki bugün hepimiz bir an durup kalbimizi dinlemeliyiz. Alnımızı secdeye koyduğumuzda kalbimizin de Rabb’ine yönelip yönelmediğini düşünmeliyiz. Çünkü insanın gerçek secdesi, yalnızca bedeninin yere kapanması değil, kalbinin Allah’ın huzurunda haddini bilmesidir. Kalbi secde hâlinde olan insan, Rabb’ine karşı kulluğunu, insanlara karşı merhametini, ailesine karşı sorumluluğunu, dostlarına karşı vefasını, işine karşı dürüstlüğünü ve topluma karşı güvenilirliğini korumaya çalışır. Onun hayatında secde, namazın belli bir anında başlayıp biten bir hareket olmaktan çıkar; davranışlarına, sözlerine, ilişkilerine ve kararlarına yayılan bir hâle dönüşür. İşte o zaman insan, yalnızca secde eden değil, kalbi secde hâlinde yaşayan bir kul olur.

Öğle namazından sonra düşündüğüm o cümle, zihnimde hâlâ duruyor: “Kalbi secde hâlinde olmak.” Belki de hepimizin ihtiyacı olan şey tam olarak budur. Rabb’imizle aramızdaki sevgiyi yeniden kurmak, O’nun razı olacağı bir kul olabilmek ve insanlara güven veren bir hayat yaşayabilmek… Bunun yolu, kalbin yönünü doğru yere çevirmekten geçiyor. Gelin, bugün kendi kalbimize bir bakalım. Kalbimiz gerçekten secdede mi? Rabb’imize karşı sevgimiz, insanlara karşı merhametimiz ve hayatımıza karşı sorumluluğumuz secdemizin izlerini taşıyor mu? Eğer eksiklerimiz varsa umutsuzluğa kapılmayalım. Bir secde kadar yakınız Rabb’imize. Bir dua kadar yakınız O’nun rahmetine. Bir samimi dönüş kadar yakınız yeniden başlamaya. Yeter ki alnımız yere değdiğinde kalbimiz de Rabb’ine teslim olsun. Çünkü hayatın en anlamlı duruşu, bedenin secdesiyle başlayıp kalbin secdesiyle tamamlanan kulluktur.

Rabb’imiz!

Kalbimizi secde hâlinde eyle; gönlümüzde Sen’in razı olmayacağın hiçbir düşünceye, hiçbir arzuya yer bırakma.

Kalbimizi şeytanın ve dostlarının vesveselerine kapalı, Sen’in zikrine ve rahmetine açık eyle.

Gözlerimizi secde hâlinde eyle; harama bakmaktan, gönül kıracak şeyleri görmekten koru.

Kulaklarımızı secde hâlinde eyle; haramı, kötülüğü ve gönlümüzü kirletecek sözleri dinlemekten muhafaza eyle.

Dilimizi secde hâlinde eyle; yalan, gıybet, iftira ve incitici sözlerden uzak tut.

Ellerimizi secde hâlinde eyle; harama uzanmasına, haksızlığa bulaşmasına izin verme.

Ayaklarımızı secde hâlinde eyle; yanlış yollara, harama ve Sen’in rızana aykırı hiçbir yere yürütme.

Bütün varlığımızı Sana teslim olmuş bir kulun hâline getir. Alnımız secdede, kalbimiz Sana bağlı, dilimiz duada, hayatımız Sen’in rızanı arama hâlinde olsun. Bizi bedenleri secde eden, kalpleri de secdeden ayrılmayan kullarından eyle. Âmin.