. Bonoyu üzerinde miktarı yazılı bulunan paranın, belirli bir sürenin sonunda belirli bir kişi ya da kuruluşa ödenmesi gereken senet şeklinde tanımlamak mümkündür. Peki, bononun (senedin) kambiyo vasfında yani geçerli bir kıymetli evrak olabilmesi için gerekli şartlar nelerdir?
Türk Ticaret Kanunu’nda bono’da bulunması gereken şekil şartları aşağıda belirtilmiştir.
1. Bono veya emre muharrer senet kelimesi; Senet metninde Bono veya emre muharrer (emre yazılı) senet ibaresi yazılı olmalıdır. Senet Türkçe’den başka bir dilde yazılmış ise, o dildeki bono karşılığı kullanılan kelimenin bulunması gerekir.
2. Kayıtsız şartsız bir bedel ödeme vaadi; Bono bir ödeme vaadidir. Bu vaadin belirli bir tutar olması ve şart ihtiva etmemesi gerekir. Eğer bononun içeriğinde şarta bağlı ibareler yer alırsa, bu takdirde bononun kıymetli evrak niteliği kaybolmuş olur. Ancak, yazılı belge olma niteliği devam eder.
3. Vade; Bono tutarının ödeneceği tarihi gösterir. Vade belirtilmemiş ise görüldüğünde ödenir. Vadenin yazılmamış olması bono niteliğini ortadan kaldırmaz.
4. Ödeme yeri; Bonoda ödeme yeri belirtilmelidir. Ödeme yeri belirtilmeyen durumlarda, düzenleme yeri ödeme yeri sayılır.
5. Kime ya da kimin emrine ödenecekse onun ad ve soyadı; Bono kime ya da kimin emrine ödenecek ise (lehdar) onun ad ve soyadını taşımalıdır. Lehdar tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı bonoda yer almalıdır. Lehdar ismini ihtiva etmeyen bono, ticari senet olma özelliğini yitirir. Unvanların kısaltılarak yazılması mümkündür ancak, unvan nev’i mutlaka belirtilmiş olmalıdır.
6. Senedin düzenlendiği gün ve yer; Bonoda senedin düzenlendiği yer açıkça belirtilmelidir. Senedin düzenlendiği yer belirtilmemiş ise, senedi düzenleyenin isminin yanında yazılı olan yer düzenleme yeri sayılır. Bononun düzenlendiği günün bonoda yer alması gerekir. Tanzim tarihi bulunmayan bono kambiyo senedi olma vasfını kaybeder, adi senet hükmünü ifade eder.
7. Senedi düzenleyenin imzası; Bonoyu düzenleyen kimse ile onu ödeyecek kimse aynı şahıstır. Bonoya atılacak imza teammüllere göre, bonodaki damga pulunun üzerine ve açığına atılır. İmza bulunmayan bono hüküm ihtiva etmez.
Ticari hayatın gün geçtikçe zorlaştığı bir dönemde hemen her tacirin kullandığı senetlerin geçerli olması çok önemsenmesi gereken bir durumdur. Emek ve sermaye bağlanarak üretilen mal ve hizmetlerin bedeli karşılığında hükümsüz bir senet almak önce üretici işletmeyi daha sonra onun tedarikçilerini etkileyecek ve bu durum domino etkisiyle piyasaya sirayet edecektir. Emeğinizin ve sermayenizin gasp edilmemesi için mal veya hizmetiniz karşılığında aldığımız evrak en küçük dikkatsizliğinizde sizin gasp edilmenizi sağlayan araç haline gelebilir.
