Dil Devrimi Hakkında Yabancı İlim Adamlarının Görüşleri Iıı

Bu  dizi yazımızın üçüncü ve son bölümünde, yabancı ilim adamlarının “Dil Devrimi” ile gelen “Dilimizin Devrilmesi” sürecinde yaşanan “Birinci  Büyük Dil Yol Kazası Uydurukça Dil İcadı” ile yaşanan buhranları  dile getirmeye yönelik, bunların da en azından bizim sağduyulu ilim adamlarımız kadar “Türkçenin perişan haline ağlamaklı” görüşlerini, “Dilimizin haline yabancılar da ağlıyor” haliyle  aşağıda sıraladığımız ilim adamlarının görüşlerinden olarak dile getireceğiz.

PHİLİP  HOWARD ANDERSON

“Özleştirme Türkçeyi fakirleştirdi. Bu boşluğu Batı kaynaklı kelimelerin doldurması önlenemiyor”

Philip Howard  Anderson, Oxford Üniversitesinin Türkologlarından olup Deny ve Hony gibi  İngilizce  - Türkçe  sözlük kitabının  yazarlarındandır.

Anderson,  Londra’da yayınlanan Times gazetesinin  “Edebiyat İlavesi” nde çıkan bir yazısında  dilimizin büyük hastalığı uydurukça  dilin dilimize verdiği zararlarla ilgili olarak şunları yazmıştı: “ Türkçe, yapmacık ve ani bir değişikliğe uğradı.  Bazı Türk aydınları buna  ‘özleştirme’, ‘arıtma’ adını veriyor ve Türkçeyi  ‘yabancı’ kelimelerden  temizlemekle  övünüyorlar.  Halbuki, İngilizce örneğinin de gösterdiği gibi, bir lisanın gücünü zenginliğini onun,  yabancı kelimelerden arındırılmışlığı  değil,  bilakis, onları içine alarak kendisine mal ettiği yabancı köklü kelimeler sağlar.

Şüphesiz,  her konuşma dili,  yavaş yavaş tekamül ederek, gelişerek değişir.  Ancak,  Türkçeye son elli yılda (1932 – 1982)  uygulanan  asla bir ‘tekamül’ değil, âni ve sun’i  bir değişiklik, bir ‘devrim’dir.  İngilizce  - Türkçe  Lügat, Türkiye’deki ani değişme  ve yoksullaşmayı   anlatmak için  pek çok gayret sarf ediyor…

‘Özleştirme’ adı altında sun’ i ve uydurma olarak  Türkçeyi yoksullaştırma  furyası hâlâ devam ediyor. Bu yüzden, Türkçede  boşluklar kaldığı gibi, İngilizce ve Fransızca  kelimelerin  Türkçeye sızması da hızlandı.  ‘Öztürkçeciler’,  dışarıdan alınmış ve yüzlerce yıldan beri Türkçeleşmiş nice kelimeleri atıp yerlerine, tutmayan uydurma ve Batı kaynaklı kelimelerin geçmesini önleyemiyorlar.” (Nejat Muallimoğlu, Türkçe Bilen Aranıyor, Nejat Muallimoğlu Yayınları, İstanbul,  2003, s. 311-312)

PROFESÖR NEUMARK

“Türkçenin  her on yılda bir değiştirildiğini gördüm”

“Prof. Neumark, vergi sistemimizi düzenleyen  bir Alman’dır.  Aynen şunları söylemişti: “Otuz sene içinde, Türkiye’ye onar yıl ara ile  üç defa geldim.  Öğrendiğim Türkçenin  hiçbir kelimesini unutmadığım halde, her gelişimde yazı dili olarak  Türkçeyi yeniden öğrenmek zorunda kaldım.” (Oğuz Çetinoğlu, Ses Bayrağımız  Türkçe,  Bilgeoğuz  Yayınları, İstanbul, 2020, s. 19)

MİSS MARGARET BAİNBRİDGE

“Bu gidişin sonu ne olacak? Diliniz ziyan olup gidiyor. Bu kadar kısa zamanda nasıl mahvettiniz?”

Edebiyatçı yazarlarımızdan ve aynı zamanda İstanbul Çapa Yüksek Öğretmen okulunda edebiyat dersleri hocamız, Nihat Sami Banarlı,  Londra üniversitesinde Türkçe okutmanı Miss Margaret Bainbridge ile olan hatıralarını anlatırken, Türkçeyi daha büyük boyutlarda incelemek ve öğrenmek için İstanbul’a geldiği ve kendisiyle de bu konuda görüştüğünden bahisle, Baintbridge’nin dilimizi inceleme  görüşlerinden olarak içine düştüğü buhranı hatıralarından olarak  anlatırken “Türkçenin bu günkü  çılgın gidişi hakkında İngiliz ilim adamını  en az bizim kadar üzgün ve meyus buldum” şeklinde yazdıktan sonra onun şu görüşlerine verir: “Bu gidişin sonu ne olacak?  Sizin,  büyük, tarihi eseriniz  olan güzel diliniz, böylece ziyan olup gidecek mi?...

Sizin  Divan şiirinin  güzelliğini biliyorum. Türkçenin ve eski büyük şairlerinizin elinde neler söylemeye muktedir bir lisan oluşunun hayranıyım.  Sinan Paşa gibi, Evliya Çelebi gibi, eski nesrinizin eserlerini  meydana getirenler beni kendilerine  bağlamışlardır…

Sizin hakiki Türkçeniz, bundan 40 – 50 sene önce (1932’ de başlayan Dil Devriminde önce 1840 – 1912 zaman diliminde yaşanan  Sadeleştirme ile  gelen dilimiz) )  konuşulan Türkçe ile  yazan yazarlarınızın dilidir.    Bu dilinizden iyi şiirler ve nesirler çıkmıştır.  Bugünkü diliniz ise tamamıyla uydurma  ve artık güzel olmayan bir dil; ne sesi, ne üslubu  kalmış,  ziyan olmuş bir dil…

Ömer Seyfettin’in, Yahya Kemal’in, Ahmet Haşim’in,  Faruk Nafiz ve  Orhan Seyfi’nin, Refik Halit’in, Reşat Nuri’nin eserlerinde kemalini (olgunluğu ve iyi gelişmesini) bulmuş Türkçeye nasıl kıyıyorsunuz? Bu güzel dili kısa zamanda  nasıl bu kadar  mahvı perişan ettiniz? Bu, akıl alacak bir şey değildir. “

Banarlı hatıralarının sonunda, “Yaşayan Türkçeyi keşfetmek ana amacıyla Türkiye’ye gelen İngiliz ilim adamının” en sonunda “Kaybettiğimiz Türkçe” ile karşılaşınca, büyük bir üzüntü içinde ülkesine geri döndüğünden bahseder. (Nihat Sami Banarlı, Türkçenin Sırları, Kubbealtı Yayınları, İstanbul, 1972, s. 223 – 224)

PROF. URİEL HEİD

“ Dil devrimi bir  maziden koparma projesidir. Türklerin İslam medeniyetine girmelerini  ‘hata’ olarak gören  Türk dil devrimcileri,  Batı medeniyetine girmek  emeliyle, Batı dilleri kelimelerinin Türkçeye girmesine izin veriyorlar”

Yahudi bilim adamlarından, İsrail’de  Hebrew Üniversitesinde profesör  Prof. Uriel  Heid,  Türkiye’nin Dil  Devrimini  inceleyen kitabında,    milletimizi mazisinden koparamaya yönelik olarak, “Türkiye’deki dil devrimi geleneksel yazı ve klasik diller dahil eğitimli sınıfın kültürel mirasının terk edilmesi ile yakından ilgilidir” görüşlerine yer vererek, dil devrimcilerinin “yeni bir medeniyet Modern Batı Medeniyeti tercihi” nden ileri gelen dillerini de bu tercihe göre değiştirmek   görüşlerinden olarak da şunları yazar: “Türklerin İslam uygarlığını  kabul etmesini zamanın talihsiz  gelişmesi olarak değerlendiren  Türk dil devrimcilerinin  bu değerlendirmesini  modern  Türkçe tekrarlayacak gibi görünüyor. Batılı nesne ve kavramlar için  kendi yerli sözcük  dağarcığından  Türkçe karşılıklar çıkarmak yerine (Türkçeyi Arapça ve Farsçanın boyunduruğundan kurtaralım derken bu sefer de Fransızca ve İngilicenin  boyunduruğunu sokmak işi)  Batılı terimleri  durmaksızın  artan sayıda  kabul etmektedirler.” (Prof. Dr. Uriel Heid, Türkiye’de Dil Devrimi, Çev. Necdet Öztürk, IQ Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul, 2001, s. 14 ve 87)

LONDRA’DA İNGİLİZ İLİM ADAMLARININ DİLİMİZDEN ŞİKAYETLERİ

“Sanat Kongresinde yabancılar bizden yakındılar: Dilinizi anlayamaz hale geldik. Buna bir çare bulun”

Yazarlarımızdan Mehmet Önder, 1967’de  Londra’da toplanan  Milletlerarası III. Türk Sanat Kongresine Milli Eğitim Bakanımızla birlikte katıldıklarından  bahisle, Türkçe bilen yabancı ilim adamlarının dilimiz konusunda sızlanmaları ile ilgili olarak Milli Eğitim Bakanımıza şunları söylediklerini yazar: “ Bizler, öğrencilerimize Türkçe öğretmeye  çalışıyoruz.  Fakat, son yıllarda Türkiye’den getirttiğimiz  bazı kitaplarınız, dergileriniz ve gazetelerinizdeki  Türkçeyi,  itiraf edelim ki, anlayamıyoruz.  Bir takım uydurma kelimelerle Türk dilini bozuyor ve içinden çıkılmaz hale getiriyorsunuz.  Bu gidişle ne biz Türkçeyi anlayacağız,  ne de siz!...Dil uydurulmaz. Bütün diller gibi zaman içinde tekamül eder.  Bir Milli Eğitim Bakanı olarak bu gidişe son vermelisiniz” (Prof. Dr. Faruk Kadri Timurtaş, II. Dil Kongresi ve Akademi, Türkiye Muallimler Birliği Yayınları,  İstanbul, 1969. s. 163, (Mehmet Önder’in sunduğu tebliğden.)